Gündem her zaman olduğu gibi yoğun yaşanıyor. HABAŞ’ta işçi kıyımı, fon soygunu, ekolojik saldırılar, Azerbaycan ile Türk devletinin ilişkileri, Başur Kürdistan’da Talabani – Barzani arasındaki kriz ve Rojava’da ana dilde eğitim talebi üzerine gelişen eylemler gibi, her biri yazılması gereken bir dizi gelişme yaşanmaktadır.
Ama yine de barış ve demokratik toplum sürecine değinmek, daha uygun olacaktır. Çünkü ne de olsa Kürt sorunu, bölgede ve ülkede yaşanan sorunları etkilemektedir.
Bilindiği gibi bir süredir devletin sürece dair tutumu konusunda bir hareketsizlik söz konusuydu. Kürt hareketinin ve demokratik kamuoyunun bu duruma ciddi itirazları oldu. Arka arkaya yapılan bu itirazlar, etkisini gösterdi. Birkaç gün önce devlet adına yetkililerin hepsi konuştular. Üstelik, bundan önce olduğundan farklı olarak mütevazi bir tutumla, doğru cümleler kurarak konuştular.
Elbette bu önemli ve değerlidir. Özellikle Ankara’da Ortadoğu Araştırmaları Merkezi tarafından düzenlenen “Ortadoğu’da Yeni Bir Bölgesel Toplum Sözleşmesi Arayışı” konferansından MİT Müsteşarı İ. Kalın’ın ve ayrıca Erdoğan’ın yaptıkları konuşmalardan, mealen, “Kürt sorununun çözümü için demokrasi gereklidir, herşey yolunda gidiyor, ama PKK daha çok adım atmalıdır” anlamına gelen ifadeler öne çıktı.
Bu ifadeleri birkaç noktada değerlendirmek mümkündür.
Birincisi, bu ifadelerde, barış ve demokratik toplum projesinin geliştirilmesinin nedeni olan Kürt sorunu, adıyla anılmıştır.
İkincisi, yine ilk defa Kürt sorununun çözümünün demokrasi ile mümkün olacağı itiraf edilmiştir.
Üçüncüsü bu açıklamalara bakılırsa her şey yolundaymış, eksik olan Kandil’in yavaş hareket etmesiymiş.
Dördüncü nokta ise, devletin, “acele eden küçük adımlarla” süreci yürüttüğü, dolayısıyla hızlandırmak için yapılması gereken bir şeyin olmadığı şeklindeki ifadedir.
Devlet adına yapılan bu açıklamaları somut gerçekliklerle karşılaştırmak, sürecin geldiği noktayı görmek açısında iyi olacaktır.
Birincisi, sürecin başlamasından bu yana bir yetkili tarafından ilk defa bu düzeyde bir açıklıkla Kürt sorunundan ve çözüm için demokratikleşmeden söz edilmiştir. İki yıldır başta Kürt halk önderi Öcalan ve bütün Kürt yetkililer olmak üzere herkes, neredeyse dillerinde tüy bitecek şekilde, “sorunun Kürt sorunu olduğunu, çözümün demokrasiyle mümkün olacağını” söylemişlerdir. Devlet bunlara kayıtsız kalmıştı? Ama şimdi, aynı şeyleri, aynı devlet söylemektedir. Neden, yetkililerinin kafasına taş mı düştü? Elbette ki hayır, onlar da bu gerçekleri çok iyi biliyorlar. Fakat devlet, sürecin adını ve nedenini yok sayarak, Kürt adından söz etmeyerek, Kürt sorununu gözlerden saklamayı ve kendi istediği çözümü dayatmayı amaçlamıştır. Aynı zamanda devlet bu yolla, PKK’yi, gayri meşru silahlı bir güç gibi göstererek, temsiliyet hakkı ve imkânı yokmuş gibi göstermek istemiştir.
Ancak ortaya konulan direnişle süreç devletin istediği gibi gelişmemiştir. Bu defa taktik değiştirilmiş ya da “yanlıştan dönülmüştür.” Böyle olması, doğrunun açıkça ifade edilmesi, olumludur, değerlidir.
Lakin mesele, sadece bir doğruyu söylemekten ibaret değildir. O doğrunun gerektirdiğini yapmaktır, asıl olan. Yani madem Kürt sorunu var, madem çözümün yolu demokratikleşmeden geçmektedir. O halde devlet, neden adım atmıyor? Kim tutuyor bu devletin ellerini?
Devlet, tam bu sorulara gelinince başka bir hileye başvurmaktadır. Sürecin ilerlemesi için Kürtlerin birşeyler yapması gerekliymiş gibi bir algı yaratmaya çalışmakta ve bu algıyı, süreci ilerletmemenin gerekçesi olarak kullanmak istemektedir. Halbuki Sayın Öcalan ve PKK, yapılabilecek en büyük fedakârlıkları yapmışlardır.
Üçüncü olarak devlet herşeyin “yolunda gittiğini” söyleyerek gerçekleri çarpıtmakta, böylece olası toplumsal basıncın önünü kesmek istemektedir. Birşeyler olduğu doğrudur, ancak olması gerekenlerin yeterli düzeyde olduğunu ileri sürmek doğru değildir.
Dördüncü olarak devlet, “hızlı küçük adımlar” attığını söylerken de doğru söylememektedir. Çünkü kaygıları gidermek ve güven oluşturmak için çok kolay atılabilecek en “küçük adımlar” bile atılmamaktadır. Mesela mahpustaki Demirtaş, F. Yüksekdağ, O. Kavala, C. Atalay ve bütün hasta tutsaklar, serbest bırakılmamakta, kayyım atamaları iptal edilmemektedir.
Hiçbir sorun yaratmadan atılabilecek olan bu adımları, devlet atmamaktadır. Bu durumda devletin tutumuna kuşku ile yaklaşmanın yanlış olduğu söylenebilir mi? Halbuki, Hareket Yönetimi, sürecin gerçekleşmesinde çok kararlı olduğunu gösteren birçok somut ve stratejik adım atmıştır. En son yapılan bir açıklama ile “biz hazırız” diyerek bu kararlılığını teyit etmiştir.
İki yıllık sürecin gösterdiği gerçek şu ki barış ve demokratik toplum sürecinin başarısı, Kürtlerin birliğini, örgütlülüğünü ve demokrasi güçlerinin kararlı, ısrarlı ve kitlesel mücadelesini zorunlu kılmaktadır. Böyle bir mücadelenin sonucunda devlet, ya demokratikleşmeye zorlanarak ilerleme sağlayacak veya demokratik güçlerin sürece insiyatif koyması ile barış ve demokratik toplum gerçekleşecek, halkların kazanması sağlanacaktır.
