YJŞ-YBŞ ile Irak Hükümeti arasında imzalanan entegrasyon anlaşmasının Êzidî toplumu için tarihi bir adım olduğunu söyleyen Feleknas Uca, anlaşmanın askeri alanla sınırlı kalmayarak, ve sağlık, belediyecilik, siyaset ve ekonomi alanlarında yeniden yapılanmaya ihtiyaç olduğuna dikkat çekti
Irak hükümeti ve Şengal Direniş Birlikleri (YBŞ) ile Şengal Kadın Birlikleri (YJŞ), 26 Ekim 2026 tarihinde Şengal Dağı’nda düzenlenen ortak bir törenle anlaşma sağladı. Anlaşma kapsamında 500’ü kadın toplam 4 bin 165 savaşçının resmi Irak federal güvenlik sistemine entegrasyonunu ilan edildi.
Anlaşmanın ardından Güney Kürdistan İçişleri Bakanlığı 9 Ekim 2020’de BM gözetiminde Hewlêr ve Bağdat’ın imzaladığı Şengal Anlaşması’na işaret ederek, “Doğru olan tek çözüm, Şengal Anlaşması’nın eksiksiz uygulanmasıdır” dedi.
Êzidî siyasetçi ve diplomat Feleknas Uca, Êzidî halkının yaşadığı katliamları, 2014 yılı öncesi ve sonrasını ve demokratik entegrasyon sürecini NûJINHA’ya değerlendirdi.
‘Bu sonuç toplumumuz için tarihidir’
74 fermana işaret eden Feleknas Uca, Êzidîlerin tarih boyunca ezildiğini, katliamlara maruz kaldığını, en temel haklarına bile erişemediklerini ifade etti.
Êzidîlerin aynı zamanda tarih boyunca karar alma süreçlerinin de dışında bırakıldığını hatırlatan Feleknas Uca, “İlk kez Êzidî kadınlar ve erkekler kendi iradeleriyle hareket etti. İlk kez Êzidîlerin savunma güçleri devletle aynı masaya oturuyor ve anlaşma imzalıyor, entegrasyon sürecini geliştiriyor. Bu sonuç toplumumuz için tarihidir” dedi.
İlk kez Êzidîlerin karar alma sürecinde masada yer aldıklarını ifade eden Feleknas Uca, değerlendirmesine şu sözlerle devam etti:
“Tabi ki bu gelişme özgürlük mücadelesi ve özgürlük gerillaları sayesinde oldu. Ferman sırasında Şengal’i savunmak için 12 savaşçı, insani bir yardım koridoru açtı. Rojava’dan direnişçiler geldi. Şengal’in özgürleştirilmesi için Sayın Öcalan’ın felsefesinden etkilenen Êzidîler savunmaya katıldı ve kendi öz savunma güçlerini oluşturdu. Êzidîler, yaşanan katliamın hesabını sormak için kendisini örgütledi.”
‘Anlaşma sadece askeri alanla sınırlı kalmamalı’
“Direniş, Êzidîlerin boyun eğmeyeceğini gösterdi” diyen Feleknas Uca, anlaşmanın sadece askeri alanla sınırlı kalmaması gerektiğini söyledi ve sağlık, belediyecilik, siyaset ve ekonomi alanlarında yeniden yapılanmaya ihtiyaç olduğuna dikkat çekti.
Şengal’de tüm baskılara rağmen son 12 yılda yeni bir sistem oluşturulduğunu belirten Feleknas Uca, kendini yönetme mekanizmalarının ve halk meclislerinin kurulduğunu, ambargoya rağmen hastaneler açıldığını ve okullar yapıldığını kaydetti. Felekanas Uca, bütün bu çalışmaların Irak’ta değişim ve demokratikleşme için önemli bir zemin oluşturduğunu dile getirdi.
‘Güney Kürdistan Hükümeti daha kapsayıcı olmalıydı’
“Güney Kürdistan’ın açıklamalarını çok tehlikeli buluyorum” diyen Feleknas Uca bu söylemlerin Êzidîlerin hedef alınmasına yol açacağını belirterek, “Êzidîlerin başına bir şey gelirse Güney Hükümeti sorumludur” dedi.
Feleknas Uca; şöyle belirtti:
“Şengal’in statüsünü güvence altına alacak bir anlaşma yapılması Güney Hükümetini zenginleştirirdi. Bunu manevi, siyasi, dinî ve toplumsal açıdan söylüyorum. Demokratik entegrasyon anlaşması, Irak’ın demokratikleşmesi açısından önemli bir adımdır. Bu anlaşma yasal, dinî ve toplumsal hakların yanı sıra kadınların, gençlerin ve göçmenlerin haklarını da içermelidir. Ancak o zaman ortak bir entegrasyonun gerçekleştiği söylenebilir. Bu, Şengal için de bir zenginlik olacaktır.”
Şengal’in statüsü güvenceye alınacak
“Entegrasyon, hem Şengal’in statüsünü güvence altına alacak hem de Irak tarafından soykırım yasasının kabul edilmesini sağlayacaktır” diyen Feleknas Uca, hala akıbeti bilinmeyen 2 bin 700’den fazla Êzidîyi hatırlattı ve henüz açılmamış toplu mezarların incelenmesi gerektiğini belirtti.
Feleknas Uca, şunları kaydetti:
“Entegrasyon yalnızca askeri anlamda olmayacaktır. Sorunlar bu şekilde çözülemez. Kanalizasyon, su kuyuları ve şehrin yeniden inşası gibi konuların tamamı Irak merkezi hükümetinin sorumluluğundadır. Şengal’in önünde uzun bir yol var. Başarıyla ilerlemek için ittifaka ve birliğe ihtiyacımız var. Bütün halkımız, savaşçılarının ve gücünün etrafında kenetlenmelidir. Halklar arasında parçalanma yaratılmasına izin verilmemelidir.”
Abdullah Öcalan’ın çağrısı Êzidî’ler için önemli
Kürt Halk Önderi Abdullah Öcalan’ın demokratik toplum ve barış çağrısının Êzidî toplumu açısından da önemli olduğunu belirten Feleknas Uca, kendilerini bu sürecin bir parçası olarak gördüklerini ve kendi deneyimleriyle sürece öncülük etmeye hazır olduklarını söyledi.
Feleknas Uca Kürt Halk Önderi Abdullah Öcalan’ın gönderdiği mektup ve özellikle Êzidîlerin rönesansına ilişkin değerlendirmelerine dikkat çekerek, şöyle devam etti:
“Önder Apo her zaman Êzidîlerin karşı karşıya olduğu tehlikeye dikkat çekmişti. Bugün bu süreç yeni bir döneme girdi. Önder Apo’nun Başur, KDP ve YNK için gönderdiği mektuplar var. Özgürlük Hareketi’nin Êzidî toplumu için çok büyük emeği var ve bu uğurda büyük bedeller ödendi. Fermanın ardından Êzidî toplumunun ölümün eşiğinden yeniden yapılanma sürecine ulaşmasında ve kendisini savunabilecek bir konuma gelmesinde de büyük emeği oldu.”
Barış ve Demokratik Toplum sürecinin Rojava’yı da Şengal’i de etkileyeceğini vurgulayan Felaknas Uca “Bu süreci yürüten Önder Apo’dur. Şengal kırmızı bir çizgidir. Bu süreç, ilk önemli aşamalarından birini de Şengal’de gösterdi” dedi.
HABER MERKEZİ
