• İletişim
  • Yazarlar
  • Gizlilik Politikası
19 Kasım 2026 Perşembe
Sonuç Yok
Tüm Sonuçları Görüntüle
ABONE OL!
GİRİŞ YAP
Yeni Yaşam Gazetesi
JIN
  • Anasayfa
  • Gündem
    • Güncel
    • Yaşam
    • Söyleşi
    • Forum
    • Politika
  • Günün Manşeti
    • Karikatür
  • Kadın
  • Dünya
    • Ortadoğu
  • Kültür
  • Ekoloji
  • Emek
  • Yazarlar
  • Panorama
    • Panorama 2025
    • Panorama 2024
    • Panorama 2023
    • Panorama 2022
  • Tümü
  • Anasayfa
  • Gündem
    • Güncel
    • Yaşam
    • Söyleşi
    • Forum
    • Politika
  • Günün Manşeti
    • Karikatür
  • Kadın
  • Dünya
    • Ortadoğu
  • Kültür
  • Ekoloji
  • Emek
  • Yazarlar
  • Panorama
    • Panorama 2025
    • Panorama 2024
    • Panorama 2023
    • Panorama 2022
  • Tümü
Sonuç Yok
Tüm Sonuçları Görüntüle
Yeni Yaşam Gazetesi
Sonuç Yok
Tüm Sonuçları Görüntüle
Ana Sayfa Kadın

Eşbaşkanlığı eleştiren Sayıştay’da kadın yok

19 Kasım 2026 Perşembe - 23:00
Kategori: Kadın, Manşet
  • Tartışmalı raporlara imza atan Sayıştay’ın Eşbaşkanlık Sistemi’ni hedef alması, eril zihniyetin en üst kurumlara dahi sindiğini ortaya koyuyor. Üstelik Sayıştay’ın kendi yapısı da adeta eşitsizliğin vücut bulmuş hali gibi
  • Başkan ve iki başkan yardımcısının erkek olduğu Sayıştay’da hiç kadın yok. Sayıştay Başkanlığı bünyesindeki 7 Bölüm Başkanı’nın tamamı erkek. 48 üyeden oluşan Sayıştay Genel Kurulu’nda ise sadece bir kadın var
  • Dünya Ekonomik Forumu’nun 2026 Küresel Cinsiyet Uçurumu Raporu’na göre Türkiye, cinsiyet eşitliğinde 145 ülke arasında 126. sırada. Yine aynı rapora göre Türkiye, siyasi yetkilendirme alanında dünya genelinde 117. sırada

Nesli Şahiner

Kasım aynın başında kadın örgütleri 25 Kasım Kadına Yönelik Şiddete Karşı Uluslararası Mücadele Günü’ne dair programlarını açıklarken, Sayıştay Başkanlığı Amed Büyükşehir Belediyesi’ne ilişkin 2025 yılı denetim raporunu açıkladı. Sayıştay raporunda “Yasal Dayanaktan Yoksun Eş Başkanlık Uygulaması Bulunması” başlıklı bir bölüme yer verdi. Belediyelerde eşbaşkanlık için yasal düzenleme bulunmadığını savunan Sayıştay, uygulamanın idarenin bütünlüğünü ve hiyerarşik yapıyı zedelediğini öne sürdü. Raporda Türkiye’de yerel yönetimlerde seçimle kazanılan ve idari hiyerarşide tanınan tek makamın “belediye başkanlığı” olduğu aktarıldı. Sayıştay, bu durumun idari hiyerarşiyi ve yetki devri/paylaşımı bakımından hukuki belirsizlikler doğurabileceğini savundu.

Raporun basına yansımasının ardından Sayıştay’ın Eşbaşkanlık Sistemi’ni hedef almasına yönelik tepkiler gelmekte gecikmedi; Sayıştay’ın yetki alanını aşan siyasi bir değerlendirme olduğu vurgulandı. Sayıştay’ın mevzuat ve klasik idare hukuku görevleri açısından bakıldığında da mali bir zarara yol açmayan Eşbaşkanlık uygulamasının bir denetim bulgusuna dönüştürülmesi kurumun teknik sınırlarını zorlaması olarak yorumlandı. Teknik bir mali tespitten ziyade siyasi bir yönetim modelini hedef alma olarak değerlendirildi.

Türkiye eşitlikte 126. sırada

Elbette Sayıştay’ın eşbaşkanlığı hedef almasına yönelik yükselen tepkiler çok haklı. Bu haklılık sadece birkaç veriye bakıldığında dahi bariz şekilde ortaya çıkıyor. Dünya Ekonomik Forumu’nun Eylül 2026’da yayımladığı Küresel Cinsiyet Uçurumu Raporu’na göre Türkiye, cinsiyet eşitliğinde 145 ülke arasında 126. sırada yer alıyor. Yine Dünya Ekonomik Forumu’nun 2026 Küresel Cinsiyet Uçurumu Raporu’na göre Türkiye, siyasi yetkilendirme alanında dünya genelinde 117. sırada yer bulunuyor.

Dolayısıyla Sayıştay eğer raporlarına ülkedeki eşitliği/eşitsizliği konu edecekse yukarıdaki verilere bakarak, DEM Parti yönetimindeki belediyelerin esas aldığı Eşbaşkanlık Sistemi’ni değil, başta parlamento olmak üzere ülkedeki eşitsizliği dert edinmesi gerekiyor. Hatta en çok da Kürt kentlerindeki belediyelere atanan kayyımları eleştirmesi elzem.

Kayyımlar hukuki değil

2016 yılından bu yana Kürt siyasi hareketi geleneğindeki partilerin yönettiği belediyelere toplam 159 kez kayyım ataması gerçekleştirildi. En son 31 Mart 2024 yerel seçimlerinin ardından DEM Parti’nin kazandığı 2’si büyükşehir olmak üzere 6 il ve 4 ilçe belediyesine kayyım atandı. Kayyımların göreve gelir gelmez ilk attıkları adım ise kadınları şiddete, yoksulluğa ve cinsiyetçiliğe karşı güçlendiren merkezleri kapatmak oldu. Sayıştay, kayyımları denetleyen raporlarında yolsuzlukları, taşınmazların ihalesiz devrini ve muhasebe hatalarını eleştirse de kayyımların halkın iradesine rağmen hukuksuzca atanmasına, atanan kayyımların eşitsizliği ve şiddeti derinleştiren adımlarına, ayrımcılık ve ırkçılık barındıran hizmetlerine raporlarında hiç yer vermedi.

Erkek Sayıştay’ı

Peki, halkın iradesini hiçe sayan kayyım atamalarına, kayyımların hukuk dışı uygulamalarına, ülkeyi uçuruma sürükleyen politikalara ses etmeyen ama eşitliği savunan ve uygulayan Eşbaşkanlığın kalkmasını isteyen Sayıştay’ın şu anki durumu nedir?

Tartışmalı ve yanlı raporlara imza atmakla suçlanan Sayıştay Başkanlığı en son 24 Haziran 2026’da Meclis Genel Kurulu’nda seçilmişti. AKP’ye yakın olmakla eleştirilen Metin Yener, ikinci kez Sayıştay Başkanı oldu. Başkan ve iki başkan yardımcısının da erkek olduğu başkanlıkta hiç kadın yok. Sayıştay Başkanlığı bünyesindeki 7 Bölüm Başkanı’nın tamamı da erkeklerden oluşuyor. 48 üyeden oluşan Sayıştay Genel Kurulu’nda ise sadece bir kadın görev yapıyor, o da 6. Daire Başkanı Nejla Eroğlu.

Sayıştay Başkanlığı’nın 2025 Yılı Faaliyet Raporu verilerine göre kurum bünyesinde toplam bin 816 çalışanın sadece 403’ü kadın çalışandan oluşuyor. Bu veriler de Sayıştay Başkanlığı’na acilen Eşbaşkanlık Sistemi’nin uygulanması gerektiğini açığa çıkarıyor.

Tartışmalı ve yanlı rapor

Öte yandan basına yansıyan haberlere göre Sayıştay’a ve Başkanı Metin Yener’e yönelik onlarca eleştiri bulunuyor. Bu eleştirilerden biri; Sayıştay denetim raporlarında tespit edilen usulsüzlüklerin, kamu zararlarının veya mevzuata aykırı işlemlerin üzerine yeterince gidilmediği, raporların Meclis’e sunulduktan sonra adli makamlara yansımadan veya etkili bir yaptırıma dönüşmeden takipsiz kaldığı yönünde. Bir diğer eleştiri, Sayıştay’ın geçmişteki işlevselliğini yitirdiği, denetim bulgularının hafifletildiği ve kurumun siyasi etki altına girdiği yönünde. Bir başka eleştiri de, Sayıştay’ın verdiği yargısal kararların veya bulguların arkasında durup durmadığı, kararların değiştirilmesi için kuruma baskı yapılıp yapılmadığı ve başkanlığın bu süreçleri şeffaf yönetmediği yönünde iddialardan oluşuyor. Ayrıca Sayıştay raporlarının ve bazı bulguların kamuoyundan gizlendiği veya kırpılarak (sansürlenerek) yayınlandığına dair eleştiriler geçmişten bu yana gündemdeki yerini koruyor.

Eşitlik sistemi

Bu bilgiler ışığında Türkiye’de ilk olarak Demokratik Toplum Partisi (DTP) tarafından 2007 yılında hayata geçirilen Eşbaşkanlık Sistemi, çok daha büyük önem kazanıyor.

2019 yılında gazetemize konuşan Kürt siyasetçi Fatma Kurtulan, şu sözlerle anlatmıştı Eşbaşkanlık Sistemi’ni: “Eşbaşkanlık sadece şekilsel olarak kadının da karar mekanizmalarında yer almasından ibaret değil. Kadınla erkeğin eşit temsiliyetinin yanı sıra demokratik yönetimlerin kendisiyle birlikte tüm yönetim mekanizmalarını harekete geçiren, kararları ortak alan, ortak hayata geçiren, bunun yatay örgütlenme modelini oluşturan ve toplumun dinamiklerini karar süreçlerine katarak bir hizmet açığa çıkarmayı hedefleyen bir durumdur. Eşbaşkanlık toplumu tekçilikten kurtarmayı hedefler. Erkeğe dayalı, tekçiliğe dayalı bir yönetim şeklini reddeder, kadınla birlikte kadının hedeflediği bir yönetim anlayışı var burada. Eğer sadece Kürtlerin yaşadığı alanlarda değil, toplumun bulunduğu her alanda eşbaşkanlık sistemi kurulursa, Türkiye’de sarayın penceresinden topluma üstten bakan anlayış ve onların da birer izdüşümü olan kayyumlar biter, hiçbir etkileri kalmaz. Ayrıca eşbaşkanlık yani eşitlikçi yaşam mantığı aile içine giriyor, çocukların toplumsal cinsiyet normlarından arındırılarak büyümelerine katkı sunuyor. Eşbaşkanlık insanın doğa üzerindeki tahakkümünü de reddeder. Erkeğin doğaya tahakkümünü şu anki iktidar üzerinden yaşıyoruz. Oysa doğanın her alanı, suların, ormanların, derelerin özgürce akması ve yaşaması kadın yönetiminin esasını teşkil eder. Bu anlamda eşbaşkanlık mantığı ve zihniyetini toplumun her alanına yaymalıyız. Bunun yaratacağı eşitlikçi ilişkilerle toplum çok daha güzelleşecek ve daha özgür olacak.”

Eşbaşkanlık yaygınlaşıyor

Kürt kentlerinde uygulanan Eşbaşkanlık Sistemi, çeşitli şekillerde hedef alınsa da belediyelere atanan kayyımlara gerekçe yapılsa da etkin şekilde devam ettiriliyor. Hatta birçok alanda yaygınlaştırılıyor, farklı siyasi parti ve kurumlarca benimseniyor. Örneğin Yeşiller ve Sol Gelecek Partisi eşsözcülük/eşbaşkanlık modelini benimserken, Sosyalist Yeniden Kuruluş Partisi, ve Ezilenlerin Sosyalist Partisi, eş genel başkanlık modelini uyguluyor. Yanı sıra Kamu Emekçileri Sendikaları Konfederasyonu eş genel başkanlık sistemine geçen ilk büyük emek örgütü oldu. Ardından üye sendikaların tamamına yakını (Eğitim Sen, SES – Sağlık ve Sosyal Hizmet Emekçileri Sendikası, BES – Büro Emekçileri Sendikası, Tüm Bel-Sen, Yapı-Yol Sen, ESM, Haber-Sen, Tarım Orkam-Sen, Kültür Sanat-Sen) genel merkez ve şube yönetimlerinde eşbaşkanlık sistemine geçti. Ayrıca İnsan Hakları Derneği, Genel Merkez ve şubelerinde eş genel başkanlık sistemini uygulamaya başladı. Özgürlük İçin Hukukçular Derneği de kuruluşundan bu yana genel merkez ve şube düzeyinde eşbaşkanlık modeliyle yönetiliyor. Mezopotamya Ekoloji Hareketi, çeşitli kent savunmaları, kültür-sanat dernekleri eşbaşkanlık modelini benimserken, üniversitelerdeki pek çok öğrenci kolektifi, demokratik öğrenci dernekleri ve gençlik meclisleri de karar alma süreçlerinde eşbaşkanlık/eşsözcülük sistemini kullanıyor. Özetle Eşbaşkanlık Sistemi, her engele ve baskıya rağmen yaygınlaşarak toplumda kök salmayı sürdürüyor.

Köklü bir dönüşüm

Kürt siyaseti eşbaşkanlığı sadece bir kadın temsiliyeti olarak değil, eşitliğe dayalı köklü bir yönetim modeli olarak tanımlıyor. Kadınlar karar alma mekanizmalarının gerçek öznesi olarak görülüyor ve kadın iradesi doğrudan siyasetin merkezine taşınıyor. Bu muazzam sistem bu yüzden de eril zihniyetlerce her daim hedef alınıyor. Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’yla düzenlenen mali yargı ve yüksek denetim organı olan Sayıştay’ın raporunda görevi olmamasına rağmen Eşbaşkanlık Sistemi’ne negatif yönde yer vermesi, kaldırılması gerektiğini belirterek hedef alması tek bir şeyle açıklanabilir. O da şu; Sayıştay’ın erkek egemen bir yapıya ve eril zihniyete sahip olduğu gerçeği.

Sonuç olarak Sayıştay’ın da tamamen eşitlikçi bir sisteme geçmesi ve eril zihniyetten çıkarak dünyanın yarısı olan kadınları esas olan köklü bir zihniyet dönüşümüne kavuşması gerekiyor.

Eşbaşkanlıkla önemli kazanımlar

DEM Parti yönetimindeki belediyelerde uygulanan Eşbaşkanlık Sistemi, kadınları karar mekanizmalarının öznesi haline getirirken, yerellerde de güçlenmelerini sağlayacak politikalar üretiyor. Belediyecilik hizmetlerinin tamamı kadın bakış açısıyla oluşturuluyor. Örneğin belediyelerde Toplumsal Cinsiyete Duyarlı Bütçeleme yapılıyor. Belediye bütçesi kadınların ihtiyaçları, güvenliği, bakım yükünün hafifletilmesi ve ekonomik güçlenmesi gözetilerek planlanıyor. Kadın meclisleri ve mahalle meclisleri aracılığıyla kadınların kentsel karar alma ve planlama süreçlerine doğrudan katılımı sağlanıyor. Kadın Dayanışma ve Yaşam Merkezleri aracılığıyla, şiddete maruz kalan veya risk altındaki kadınlara ücretsiz psikolojik, hukuki ve sosyal danışmanlık hizmetleri sunuluyor.

7/24 ulaşılabilen acil destek hatları ile kadınların ve çocuklarının güvenle kalabileceği geçici barınma merkezleri ve sığınma evleri hayata geçirilirken, toplu iş sözleşmelerine konulan maddelerle; eşine veya bir kadına şiddet uyguladığı tespit edilen erkek personelin maaşının yarısı kesilerek doğrudan şiddet gören kadına ödenmesi gibi yaptırımlar uygulanıyor. Medeni Kanun’a aykırı şekilde ikinci evlilik (çok eşlilik) yaptığı tespit edilen erkek çalışanların maaşlarının yarısının kesilerek ilk eşe ödenmesi veya iş akdinin feshedilmesi gibi yaptırımlar uygulanırken, işe alımda kadına yönelik şiddet, taciz veya istismar suçlarından kaydı veya sabıkası bulunan kişilerin istihdam edilmemesi kuralı uygulanıyor.

Belediye personel alımlarında ve birim yöneticiliklerinde cinsiyet eşitliği gözetiliyor; toplu taşıma şoförlüğü gibi geleneksel olarak erkek egemen görülen alanlarda kadın istihdamı teşvik ediliyor. Belediye bünyesinde çalışan kadın personele ayda bir gün ücretli regl izni hakkı tanınırken, 8 Mart Dünya Kadınlar Günü ve 25 Kasım Kadına Yönelik Şiddete Karşı Uluslararası Mücadele Günü’nde kadın çalışanlar idari izinli sayılıyor.

Ayrıca ücretsiz sağlık taramaları, uygun fiyatlı veya ücretsiz, anadilinde eğitim veren kreşler, meslek edindirme kursları, ücretsiz spor kompleksleri, yüzme havuzları ve kültür evleri ve daha pek çok hizmet kadınlar için hayata geçiriliyor.

PaylaşTweetGönderPaylaşGönder
Önceki Haber

Hasta tutsak nöbeti; adı bile ağır

Sonraki Haber

Düşük ücretin ideolojisi

Sonraki Haber

Düşük ücretin ideolojisi

SON HABERLER

Yeni Parti’nin ‘İyi’ süreci!

Yazar: Yeni Yaşam
19 Kasım 2026

Egemen siyasetin dili…

Yazar: Yeni Yaşam
19 Kasım 2026

Ulaşılmazlığın egosu, vicdanın yokluğu

Yazar: Yeni Yaşam
19 Kasım 2026

Düşük ücretin ideolojisi

Yazar: Yeni Yaşam
19 Kasım 2026

Eşbaşkanlığı eleştiren Sayıştay’da kadın yok

Yazar: Yeni Yaşam
19 Kasım 2026

Hasta tutsak nöbeti; adı bile ağır

Yazar: Yeni Yaşam
19 Kasım 2026

Oodi Helsinki’nin demokrasiye açılan penceresi

Yazar: Yeni Yaşam
19 Kasım 2026

Bir Kategori Seçin Lütfen…

  • İletişim
  • Yazarlar
  • Gizlilik Politikası
[email protected]

© 2022 Yeni Yaşam Gazetesi - Tüm Hakları Saklıdır

Welcome Back!

Login to your account below

Forgotten Password?

Retrieve your password

Please enter your username or email address to reset your password.

Log In

Add New Playlist

E-gazete aboneliği için tıklayınız.

Sonuç Yok
Tüm Sonuçları Görüntüle
  • Tümü
  • Güncel
  • Yaşam
  • Söyleşi
  • Forum
  • Politika
  • Kadın
  • Dünya
  • Ortadoğu
  • Kültür
  • Emek-Ekonomi
  • Ekoloji
  • Emek-Ekonomi
  • Yazarlar
  • Editörün Seçtikleri
  • Panorama
    • Panorama 2025
    • Panorama 2024
    • Panorama 2023
    • Panorama 2022
  • Karikatür
  • Günün Manşeti

© 2022 Yeni Yaşam Gazetesi - Tüm Hakları Saklıdır