150’yi aşkın maden ruhsatıyla dört bir yanı kuşatılan Dêrsim’de doğa savunucuları ‘Sömürge Madenciliği’ni ve etkilerini tartışacak. Çalıştayın düzenleyicilerinden doğa savunucuları Avukat Gamze Yentür ve Çevre Mühendisi Canfidal Boldaş, Dêrsim’deki ekolojik yıkımın tüm Fırat Havzası’nı yıkıma uğratacağına dikkat çekerek mücadele çağrısı yaptı
Duygu Kıt
Dêrsim genelinde hızla artan maden arama ve çıkarma ruhsatlarına, doğa tahribatına ve artan ekolojik yıkıma karşı çevre örgütleri, Dêrsim dernekleri, meslek odaları ve doğa savunucuları madencilik karşıtı çalıştay düzenleyecek. “Sermayenin Talanına Karşı Ekolojik Yaşamı Savunuyoruz!” başlığıyla düzenlenen “Sömürge Madenciliği Çalıştayı”, 21-22 Kasım 2026 tarihlerinde Dêrsim merkezde bulunan Hüseyin Güntaş Kütüphanesi ve Konferans Salonu’nda gerçekleştirilecek. Gemlik, Menemen ve Narlıdere Dêrsimliler Derneği, Mezopotamya Ekoloji Hareketi, Polen Ekoloji Kolektifi, Pülümür Karagöz ve Çevre Köyleri İnisiyatifi ve TMMOB Bölge İl Koordinasyon Kurulları ortaklığında düzenlenecek çalıştayın amacına ilişkin Menemen Dêrsimliler Derneği Başkanı ve avukat Gamze Yentür ve TMMOB Bingöl İl Koordinasyon Kurulu Sekreteri Çevre Yüksek Mühendisi Canfidal Boldaş gazetemize konuştu.
‘Dört bir yanda yıkım’
TMMOB Bingöl İl Koordinasyon Kurulu Sekreteri Çevre Yüksek Mühendisi Canfidal Boldaş, Peri Vadisi’nden Dêrsim’e, Dêrsim’den ülkenin tümünde uygulanan çok ağır ekolojik yıkım politikaları olduğunu hatırlatarak söze başlayan Boldaş, “Bunların önemli bileşenlerinden biri olan sömürge madenciliği ve bu madenciliğin doğaya, halka, emeğe etkisini konuşmak için 21-22 Kasım’da Dêrsim’de duyarlı tüm kesimlerle bir araya geliyoruz.” diyerek çalıştayın amacına ilişkin şunları söyledi:
“Başta Bingöl, Dêrsim gibi Kürt kentleri olmak üzere ülkede uygulanan talan politikalarına karşı yaşamı ve yaşam alanlarını savunduğumuzu somutlamak istiyoruz. Geniş bir açı olan ekolojik yıkım politikalarının madencilik pratikleriyle, GES’lerle, HES’lerle, RES’lerle, JES’lerle, gençleştirme adı altında yapılan orman kesimleriyle ya da faili meçhul orman yangınlarıyla geliştirildiğini de bilmekte fayda var. Ama bunlardan özellikle 4. Grup Madencilik faaliyetleri dediğimiz metalik maden ocakları, işletildikleri yerlerde yaşamı durduruyor. Çünkü bu madenlerin işlenmesi ya da zenginleştirilmesi için kimyasal kullanımı çok yoğun oluyor. Bu durum da kimyasal kirliliğe sebep oluyor. Hem yaşam alanlarını bitiriyor hem de insan sağlığını olumsuz etkiliyor. Doğa da insan da hatta tüm canlılar kimyasal zehirlenmeye maruz kalıyorlar. Çok büyük coğrafyayı etkileyen bu faaliyetler örneğin İliç felaketini değerlendirecek olursak komple Fırat havzasını etkilediğini biliyoruz. Hatta İliç’ten Basra Körfezine kadar kirlilik oluştuğunu da takip ettik. Dolayısıyla bu faaliyetler işletildikleri alanlardan başlayarak çok geniş bir alanı etkilemesi mümkündür.”

‘Güvenlikçi politikalar’
Sömürge madenciliğe verilebilecek en iyi örneğin metalik maden ocakları olduğunu aktaran Boldaş, temel hedefin özel harp metotlarından olan ormansızlaştırma ile özellikle bu bölgelerin insansızlaştırılmaya çalışılması olduğuna işaret ederek, “Tam da uluslararası ya da çok uluslu şirketlerin sömürge faaliyetlerde bulunduğu ticari alan metalik madencilik alanıdır. Sömürge madencilik faaliyetlerinin çoğunlukla yapıldığı bölgeler Doğu Karadeniz, Doğu Anadolu ve Güneydoğu Anadolu Bölgeleridir. Topla tüfekle değil de talan politikalarıyla insansızlaştırmaya gidildiğinde; hem yandaş sermaye grupları zenginleşmiş oluyor hem de güvenlikçi politikalar dinamik tutulmuş oluyor.” ifadelerini kullandı.
‘Doğayı savunan herkes davetli’
“Tam olarak bu alanlarda özel savaş politikalarına evrilen, doğayı, emeği, bilimi ve halkları gözetmeyen madencilik anlayışının kendisini teşhir ediyoruz.” diyen Boldaş bu iki günlük çalışmanın sahiplenilmesi gerektiğinin çağrısını yaparak sözlerini şöyle sürdürdü:
“21-22 Kasım 2026 tarihine geniş çaplı bir etkinlik planladık. Bu etkinlik kapsamında teknik bir sivil dinamik olan biz TMMOB, yöre dernekleri, ekoloji platformları, sivil toplum kuruluşları, muhtarlar, duyarlı kurum-kuruluşlar ve en önemlisi de halkımızla birlikte tüm bunları konuşacağız ve tartışacağız. Bugüne kadar olduğu gibi bundan sonra da halklarımız, kentlerimiz, doğamız ve emeğimiz için doğru temelde tutum almaya devam edeceğiz. Bu değerlere karşı gelen tüm yıkım projelerinin karşısında durmaya da devam edeceğiz. Yaşamı ve yaşam alanlarımızı korumak hakkımızdır. Biz de bu hakkımızı en demokratik şekilde kullanmaktan geri durmayacağız. Ulusal, uluslararası ya da çok uluslu şirketlerin kar hırsına karşı yaşam alanlarımızı korumak için, sermayenin talanına karşı ekolojik yaşamı örgütleyebilmek için tüm halkımıza, bu sorunları kendine dert eden tüm dinamikleri çalıştayımıza davet ediyoruz.”
‘Dêrsim maden kıskancında’
Menemen Dêrsimliler Derneği Başkanı ve avukat Gamze Yentür, Dêrsim’in hemen hemen her ilçesinde bir maden projesi bulunduğunu belirterek, ”Dêrsim barajlardan sonra şimdi de maden sermayesinin kıskacı altında.” dedi. Yentür, Dêrsim’deki ekolojik yıkımın tablosuna ilişkin şu bilgileri verdi:
“Dêrsim ekolojik zenginliği, endemik türleri ve kültürel dokusuyla ülkenin en kritik ekosistemlerinden biri. Bölgede ekolojik yıkım temel olarak taş ocakları, metalik madenler, HES, endüstriyel turizm ekseninde ilerlemektedir. Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğü verilerine göre Dêrsim’de altın, gümüş, bakır, krom ve benzeri madenler için verilmiş veya ihale sürecinde 150 üzerinde maden ruhsatı bulunmaktadır. Yol yapımı ve baraj inşaatları gerekçesi ile de vadilerin tabanında açılan taş ve kum ocağı da madenlere ek olarak ekolojik yıkımı derinleştirmektedir. Ancak özellikle Ovacık, Hozat, Pülümür bölgeleri şu an ağırlıklı olarak madencilik ruhsatlarının yoğun olarak verildiği yerler. Bilhassa Ovacık ve Pülümür vadileri ile Dêrsim’in en nadide yerlerinden. Binlerce endemik bitki, arıcılık, dağ keçisi, hayvancılığın yapıldığı ve akarsu zenginliğinin olduğu yerler. Burada yapılacak madenler Munzur, Pülümür ve Peri sularının kaynak noktalarının olduğu yerler. Bu akarsular Fırat Nehri’ni beslemektedir. Olası bir ağır metal kirliliği sadece Dêrsim’i değil Fırat Havzası’nı da etkileyecek şekildedir.”
Sömürü çarkını durduracağız
Düzenleyici kurumlar adına yapılan çağrı metninde, Dêrsim’in de içinde yer aldığı Fırat Havzası’nın, Türkiye’nin su potansiyelinin yaklaşık üçte birini oluşturduğu, fakat maden çalışmalarıyla bu canlılığın yıkıma uğratıldığı belirtildi. “Dêrsim’den Fırat Havzası’na ve tüm Türkiye’ye; halkları, emekçileri, doğa ve yaşam savunucularını örgütlü mücadeleye çağırıyoruz” denilen açıklamada şu ifadeler yer aldı:
“Tarım Bakanlığı UBENİS projesi botanik ve envanter çalışmalarına göre Dêrsim sınırları içerisinde 2.250’nin üzerinde bitki türü var bunun yaklaşık %20 si endemik bitki türüdür. Dêrsim coğrafyası vaşaklar, dağ keçileri, boz ayılar, su samurları dahil birçok canlının yurdudur, yuvasıdır. Siyanürle zehirlenen toprak ve nehirler, dinamitlerle yok edilen dağlar ve hafriyat yığınlarına dönüştürülen yaşam alanları, sermayenin kâr defterine yazılırken halka açlık, insansızlaştırma, göç ve hastalık reva görülmektedir. Maden bölgelerinin civarındaki köylerle başlayan mücadele Fırat Havzası’na yayılacak bir dayanışmaya evrilmelidir. Yıkımlar havzayı etkileyecekse direniş de havzayı kapsamalıdır. Yaşam alanlarımızı savunmak, toprağımıza sahip çıkmak ve geleceğimizi kurmak için sermayenin karşısında birleşik ve örgütlü bir barikat kurmak zorunluluğumuzun ve sorumluluğumuzun bilincindeyiz. Dêrsim’de, Fırat Havzası’nda ve ülkenin dört bir yanında sürdürülen sermaye talanına, doğamızı zehirleyen maden ocaklarına, bizi toprağımızdan ve emeğimizden eden bu sömürü çarkına HAYIR demek için bir araya geliyoruz.”












