Türkiye Musiki Eseri Sahipleri Meslek Birliği (MESAM) bünyesinde bulunan eserlerin yaklaşık yüzde 30’unun Kürtçe olduğunu belirten MESAM Başkanı Recep Ergül, Kürtçe’nin uzun yıllar veri tabanlarında ‘bilinmeyen dil’ olarak geçtiğini söyledi
Ferid Demirel
Kürtçe’nin resmi ve fiili olarak yasaklı olmasından kaynaklı Kürt müziği de Türkiye’de yıllarca engellendi. Sanatçılar gözaltına alındı, kasetler toplatıldı, Kürtçe müzik, devletin asimilasyon politikalarına uygun bir şekilde Türkçeleştirildi. Bunun bir sonucu olarak müzik eserlerini, müzik yapımcılarını ve sanatçıları koruyan, onların haklarını savunan meslek örgütlerinin kayıtlarında Kürtçe müziğe, Kürt sanatçılara kendi kimlikleri ve dilleriyle yer verilmedi.
Türkiye Musiki Eseri Sahipleri Meslek Birliği (MESAM) bu meslek örgütlerinden biri olarak bir süredir Kürt müziği ve Kürt sanatçılarına yönelik kimi ‘açılım’lara imza atıyor. Birlik bünyesinde bin 200 ile bin 300 arası Kürt sanatçı üye olarak kayıtlı bulunuyor.
Ayrıca MESAM Başkanı ve yönetim kurulundan isimler Avrupa’da sürgünde bulunan Kürt sanatçılarla görüşmeler gerçekleştirip onların telif haklarıyla ilgili çalışmalar yürütüyor. Birlik’in diğer bir çalışması da Federe Kürdistan Bölgesi’nde bulunan sanatçıların telif haklarına yönelik. Birlik, bu amaçla Hewlêr ve diğer şehirlerde bulunan sanatçılarla irtibat kurup orada ‘kardeş bir meslek birliği’ oluşturmayı hedefliyor.
‘Bilinmeyen dildi’
MESAM Başkanı Recep Ergül, Birlik bünyesinde Kürt sanatçılar olmasına rağmen kendi veri tabanlarında bile Kürtçe’nin yıllarca ‘bilinmeyen dil’ olarak geçtiğini belirtiyor. Recep Ergül, bu durumdan kaynaklı eser bildiriminin yanlış yazıldığının ve Kürt sanatçıların telif haklarının ortak bir havuza gittiğinin bilgisini veriyor.
Yeni yönetimin işbaşına gelmesinin ardından dokümantasyon servisinde Kürtçe bir birim açan MESAM, burada Kürtçe’nin bütün lehçelerine hâkim bir kişiyi görevlendirdi.
“Ülkemizin resmi dili Türkçe. Eyvallah sıkıntı yok bu konularda ama bir Kürt realitesini, Kürt müzik realitesini insanların görmesi gerekir” diyen Recep Ergül veri tabanlarında bulunan milyonlarca şarkının yaklaşık yüzde 30’nun Kürtçe olduğu bilgisini verdi.
Kürtçe şarkılar Türkçe diye kaydedildi
Kürtçe şarkılar, yıllarca Türkçe müzik adı altında kaydedildi. Recep Ergül de bu konuya dikkat çekerek şimdiye kadar kendi kayıtlarında bulunan yaklaşık 100 eseri düzelttiklerini belirtti:
“Çocukken de, Erivan Radyosu’nda duyduğum ne kadar Kürtçe türküler, ezgiler varsa yıllar sonra özellikle 1980’den sonra TRT’de bunlar karşımıza Türkçe olarak çıkıyordu. Benim bildiğim bir konuydu zaten bu. O nedenle biz Kürt Müziği Çalıştayı’nda bu konuları da ele aldık. Sayısını bilmiyorum. Yüzlerce, belki binlerce eser vardır bu şekilde. Yani üzerine Türkçe söz yazılmış. Uyduruk sözler tabii. Hiçbir edebi ve felsefe derinliği de yok. Oysa her çiçek kendi dalında güzel. Her türkü kendi dilinde güzeldir. Onu tahrif ettiğinizde bir mânâ bütünlüğü de kalmıyor. Bazen kötü niyetli değil.”
Kürt sanatçılara ödül
Yakın zamanda 40. yılı dolayısıyla “Kürtçe Beste Yarışması” düzenleyen ve bu sene ‘Onur Ödülü’nü, Kürt dengbêj Şakiro adına ailesine verileceğini açıklayan MESAM, şimdiye kadar 20’ye yakın Kürt sanatçısına aynı ödülü sundu.
Türkiye’de Kürt müzisyenlerin kendi kimlikleriyle meslek birlikleri tarafından ödüllendirilmemesini eleştiren Recep Ergül, kendi ödüllerinin diğer meslek örgütleri için de örnek olmasını istiyor:
“Bizim düzenlediğimiz ödül törenlerinde kendi kimlikleriyle bir Kürt müzisyen, Kürt sanatçı olarak aldılar ödüllerini. Diğerleri de öğrenip cesur davransınlar. Bir takım hülle yöntemlerine, dolambaçlı yöntemlere hiç gerek yok. Utanılacak, sıkılacak bir konu değil. Bu ayıbın bir an önce ortadan kalkması lazım. İnsanların kendi dilleri vardır, kendi kültürleri vardır, kendi inançları vardır.”
