Kürdistan Özgürlük Hareketi strateji değişikliğine gitti. Silahlı mücadele stratejisinden siyasal-demokratik mücadele stratejisine geçiş yaptı. Yani mücadele durmamış devam ediyor. Dolayısıyla bu sürecin de siyasal-demokratik mücadelenin kanallarını açması şart oluyor
Ali Sinemilli
IRA ile İngiltere arsındaki ilk doğrudan görüşmeler 1972 yılına dayanıyor, fakat barışla sonuçlanan görüşmelerin başlangıcı olarak 1990 yılında yapılanlar esas alınıyor. Gizli bir biçimde yapılan bu görüşmeler, 1993 yılında İngiliz hükümeti tarafından kabul ediliyor ama resmi olarak ilanı 1994 yılını buluyor. 9 Aralık’ta IRA’nın ateşkes kararı alması ardından hükümetten böyle bir açıklama yapılıyor. İlk başlarda alt düzeyde yapılan bu görüşmeler 1995 yılında üst düzey görüşmelere evriliyor. İngiliz Bakan Michael Ancram ile IRA heyeti arasında gerçekleşen bu görüşmeler, başka bir cephede de Patrick Mayhew ile Gerry Adams arasında yürütülüyor.
Görüşmelerin resmi olarak kabul edildiği aşamaya kadar, İngiltere’nin yaklaşımı ‘temaslar var fakat müzakere yok’ biçiminde. Müzakere heyetinin başındaki isim olarak Patrick Mayhew sıklıkla müzakere yapılmadığını, IRA şiddeti bırakmadan müzakere yapılmayacağını dillendiriyor. Buna karşılık IRA heyetindeki Martin McGuinness ise temasların oldukça yoğun olduğunu ve zaman zaman günlük düzeyde sürdüğünü belirtiyor.
ANC (Afrika ulusal Kongresi) ile Güney Afrika Cumhuriyeti arasındaki ilk görüşmeler ise Nelson Mandela ile kurulan diyalogla başlıyor. 1962’den beri cezaevinde olan Mandela ile ilk görüşmeler 1985 yılında başlıyor. 1985 ile 89 yılları arasındaki görüşmeler tamamen gizli yürütülüyor. 1989’da ilkin devlet başkanı P. W. Botha, ardından ise iktidara gelen F.W. de Klerk, Mandela ile görüşüyor. Ancak bu aşamada ANC hâlâ yasaklı, Mandela cezaevinde ve silahlı mücadele de sürüyor.
2 Şubat 1990’da De Klerk ANC üzerindeki yasağı kaldırıyor ve 11 Şubat’ta Mandela serbest bırakılıyor. 1994’de yapılan ulusal demokratik seçimlerde Mandela devlet başkanı olarak seçiliyor.
Güney Afrika’da da İngiltere’dekine benzer şekilde, yaklaşık beş yıl görüşmeler gizli tutuluyor, devlet bu görüşmeleri hiçbir biçimde kabul etmiyor. Üstelik, ANC ile Mandela dışında İngiltere ve İsviçre’de farklı heyetler aracılığıyla görüşmeler sürdürülüyor. Buna rağmen bütün bu sürecin gizli tutulmasına özen gösteriliyor.
Gelelim! Türk devleti ile PKK arasındaki sürece. Bilebildiğimiz kadarıyla, Türkiye ile PKK arasındaki diyalog-görüşme süreci 1993 yılına kadar gidiyor. O süreçte, Cumhurbaşkanı Turgut Özal’ın PKK ile doğrudan bağ kurduğu, sorunu müzakere yöntemiyle çözmek istediği ve bunun sonucu olarak da öldürüldüğü, bugün artık herkesin kabul ettiği bir gerçek oluyor. PKK ile devlet arasında sonraki yıllarda da bu tür görüşmelerin olduğu fakat hiçbirinin o çokça murad edilen barışa kapı aralamadığı biliniyor. Bu süreçlerin -belki de- en ciddisi 2013’te başlayıp 2015’te tamamlananı oluyor. Öyle ki, bu yıllar arasında toplumda büyük beklentiler oluştu. Kürt sorununun çözüleceğine, ülkenin demokratikleşeceğine ilişkin umutlar arttı. Fakat buna rağmen Haziran 2015’e geldiğimizde bambaşka bir siyasi atmosfer ile karşı karşıyaydık. Erdoğan’ın ifadesiyle ‘her şey sıfırdan başlamıştı’.
İkinci yılını geride bıraktığımız Barış ve Demokratik Toplum Süreci’nde de benzer umutların yeşerdiği, toplumun ekseriyetinin gelişen bu sürece destek verdiği, arkasında durduğu aşikâr. Türkiye, Bakur Kürdistan’da mikrofonun uzatıldığı hemen herkesin süreçten yana beklenti içinde olduğu, geleceğini burada gördüğü anlaşılıyor. Meclis’te bulunan siyasi partilerin hazırlanan yasaya büyük bir destek vermesini, halkın bu talebine cevap verme olarak yorumlayanlar fazla.
Fakat tüm bunlara rağmen, hâlâ yolunda gitmeyen birçok konunun olduğu da görülüyor. Dikkat edilirse, hâlâ iktidar-devlet kanadı için bu süreç bir müzakere süreci değil. Önder Apo ile, PKK ile yürütülen bir görüşme süreci yok. En genel anlamda, Kürt tarafı ile sorunun çözümü konusunda bir diyalog başlamış değil.
Sıklıkla ifade edildiği gibi, devam eden süreç ‘terörsüz Türkiye’ süreci oluyor. O da devletin tek yanlı attığı adımlardan ibaret. Devlet lütfediyor, bazı adımlar atıyor, ötesi yok.
Halbuki, hemen herkes de biliyor ki, süreç bir diyalog ve müzakere süreci. Önder Apo’dan, PKK’den yapılan açıklamalar, günübirlik olarak yaşadıklarımız bunu gösteriyor. Kürdistan Özgürlük Hareketi strateji değişikliğine gitti. Silahlı mücadele stratejisinden siyasal-demokratik mücadele stratejisine geçiş yaptı. Yani mücadele durmamış devam ediyor. Dolayısıyla bu sürecin de siyasal-demokratik mücadelenin kanallarını açması şart oluyor.
Peki bütün bunlar alenen göz önündeyken, Kürt tarafı ile iktidar-devlet tarafı ‘masada’ bu tartışmaları yaparken, neden her şey gizli, neden açık edilmiyor?
İşte! IRA ile İngiltere örneği, ANC ile Güney Afrika örneği. İkisi de fazlasıyla buradaki duruma benziyor. İki deneyimde de devlet son ana kadar görüşmelerin olduğunu kabul etmiyor, gizli yürütüyor, müzakereleri ise tümden reddediyor.
Fakat nihayetinde çözüm; bu görüşmelerin resmi olarak kabulü, müzakere sürecinin alenen yürütülmesi ile mümkün oluyor. O halde, tekrarı yaşamaya, zaman kaybetmeye artık bir son vermek zaruri. Bu tür süreçlerde aleniyet olmazsa olmaz kabilinden.









