İklim değişikliğinin çalışma hayatı ve işçilere olumsuz etkilerine değinen sendikalar, adil dönüşümün toplumsal cinsiyet eşitliği, demokratik katılım ve işçi sağlığını önceleyerek olabileceğini belirtti
Devrimci İşçiler Konfederasyonu Sendikası (DİSK) Basın, Yayın ve Matbaa Çalışanlarının Sendikası (Basın-İş), Devrimci Yapı, İnşaat ve Yol İşçileri Sendikası (Dev Yapı-İş) ve Türkiye Tüm Kağıt ve Selüloz Sanayii İşçileri Sendikası (Tümka-İş), yeşil ve dijital dönüşümün çalışma yaşamına ve işçilere etkilerine ilişkin Halkların İklim Zirvesi’nin yapıldığı Mimar Sinan Kültür Merkezinde basın toplantısı düzenledi.
‘Bir iş güvenli değilse, yeşil de değildir’
Sendikalar adına ortak tutum belgesini okuyan Basın-İş Genel Başkanı Turgut Dedeoğlu, adil geçişin yalnızca karbon salınımı azaltan, dijital teknolojileri yaygınlaştıran ya da üretim süreçlerini yenileyen teknik bir gündem olmadığını vurguladı. Adil geçişin işçilerin işini, ücretini, sağlığını, örgütlenme hakkını, toplumsal cinsiyet eşitliğini, sosyal korumayı ve demokratik katılımı güvence altına alan emek eksenli bir dönüşüm programı olduğunu kaydeden Turgut Dedeoğlu, “Adil geçiş teknik bir uyum süreci değil, bölüşümsel ve siyasal bir süreçtir. Asıl soru yalnızca ‘nasıl karbonsuzlaşırız?’ değil; ‘bu dönüşümün maliyetini kim üstlenecek, kazanımını kim paylaşacak ve süreci kim yönetecek?’ sorusudur. Yeşil dönüşüm kendiliğinden adil değildir. Müdahale edilmezse mevcut eşitsizlikleri; taşeronlaşmayı, güvencesizliği, kayıt dışılığı, sendikasızlaşmayı, eril istihdam tekelini, bölgesel çöküşü ve işçi sağlığı ve iş güvenliği risklerini yeniden üretecektir. Yeşil dönüşüm, emek eksenli önlemler alınmadan masum değildir. Yeni teknolojiler, yeni üretim süreçleri, yeni malzemeler, dijital izleme sistemleri, artan sıcaklıklar ve iklim kaynaklı afetler işçiler açısından yeni ve çoğu zaman yeterince tanınmayan işçi sağlığı ve iş güvenliği riskleri yaratmaktadır. Bir iş güvenli değilse, yeşil de değildir” dedi.
‘Toplumsal cinsiyet eşitliği kurucu unsurdur’
Toplumsal cinsiyet eşitliğinin adil geçişin tamamlayıcı değil, kurucu unsuru olduğunun altını çizen Turgut Dedeoğlu, savaş bölgelerinde ve çatışma coğrafyalarında enerji, gıda, hammadde, tedarik zinciri, göç, fiyat artışları ve kamu kaynaklarının kullanım öncelikleri üzerinden çalışma yaşamının doğrudan etkilendiğini belirtti. Bu gelişmelerin bedelini işçiler, göçmenler, kadınlar, çocukların ödediğini kaydeden Turgut Dedeoğlu, “Dönüşüm süreçlerine ilişkin veriler yalnızca karbon, enerji, üretim, teknoloji ve maliyet göstergeleriyle sınırlı tutulamaz. Cinsiyet, yaş, istihdam biçimi, ücret düzeyi, sendikalılık, meslek, beceri düzeyi, iş kazası ve meslek hastalığı riski, bakım sorumlulukları, göçmenlik durumu, engellilik, bölgesel kırılganlık ve özel politika gerektiren grupların deneyimleri temelinde ayrıştırılmış emek verileri toplanmalıdır” ifadelerini kullandı.
‘Yeşil güvencesizliğe itiraz ediyoruz’
Adil geçiş kararlarının sendikalara danışılmadan, “yukarıdan” alınmasına itiraz ettiklerini dile getiren Turgut Dedeoğlu, şöyle devam etti: “Dönüşüm maliyetinin işçilere, güvencesiz çalışanlara ve özel politika gerektiren topluluklara yıkılmasına itiraz ediyoruz. Yeni yeşil işlerin taşeron, geçici, düşük ücretli, kayıt dışı ve sendikasız biçimde kurgulanmasına; yani ‘yeşil güvencesizliğe’ itiraz ediyoruz. Kamusal gelir ve fonların, örneğin emisyon ticareti gelirlerinin, işçiye bir lütuf gibi sunulup işçinin ve sendikaların karar masasından dışlanmasına itiraz ediyoruz. Kadın işçilerin, gençlerin, göçmenlerin, engellilerin, yaşlı işçilerin, bakım sorumluluğu olanların ve güvencesiz çalışanların dönüşüm süreçlerinde görünmez kılınmasına; adil geçiş politikalarının toplumsal cinsiyet eşitliği ve sosyal adalet perspektifi olmadan hazırlanmasına itiraz ediyoruz. Savaş, çatışma ve militarizasyon süreçlerinin yarattığı ekonomik ve sosyal maliyetlerin işçilerin ücretlerine, istihdamına, sosyal haklarına ve yaşam koşullarına yıkılmasına itiraz ediyoruz. Kamu kaynaklarının emeği, barışı, sosyal korumayı ve adil geçişi güçlendirmek yerine savaş politikalarına ve güvencesizliği derinleştiren uygulamalara yöneltilmesini kabul etmiyoruz.”
Talepler
Masada olma hakkını talep ettiklerini kaydeden Turgut Dedeoğlu, “Fabrika kapanışları, kapasite azaltımları, teknolojik dönüşümler, üretim değişiklikleri ve sektörel daralmalar karşısında zorunlu sosyal plan, hak taşınabilirliği, gelir güvencesi, yeniden yerleştirme ve onurlu gelecek seçenekleri talep ediyoruz. Yeşil dönüşümün yarattığı iklim kaynaklı, teknolojik, kimyasal, biyolojik, fiziksel, ergonomik ve psikososyal yeni işçi sağlığı ve iş güvenliği risklerinin tanınmasını; bu risklerin bağlayıcı standartlara ve açık işveren yükümlülüklerine dönüştürülmesini talep ediyoruz. Yeni yeşil işlerde kadın istihdamını artıracak somut hedefler ve kotalar belirlenmesini; bakım altyapılarının, kreş hakkının, bakım izinlerinin, eşit ücretin, şiddet ve tacizden arındırılmış işyerlerinin ve kadınların sendikal temsile eşit katılımının toplu iş sözleşmesi konusu yapılmasını talep ediyoruz. Kamusal teşvik, hibe, kredi, fon, kamu alımı, yatırım desteği ve emisyon ticareti gelirlerinin insan onuruna yakışır iş, kayıtlı istihdam, sendikal haklar, toplumsal cinsiyet eşitliği, işçi sağlığı ve iş güvenliği ve sosyal koruma şartlarına bağlanmasını talep ediyoruz” diye konuştu.
ANTALYA
