Halkların İklim Zirvesi’nin ilk gününde doğanın hakları, ekolojik yıkım ve yeşil sömürgecilik tartışıldı. Konuşmacılar, askeri harcamalar yerine yaşamın korunmasına kaynak ayrılması ve barış ile ekoloji mücadelelerinin ortaklaştırılması çağrısı yaptı
Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi 31’inci Taraflar Konferansı’na (COP31) alternatif olarak düzenlenen Halkların İklim Zirvesi, Antalya Mimar Sinan Kongre Merkezi’nde başladı. 14-18 Kasım tarihleri arasında sürecek zirvenin ilk oturumunda, doğa haklarının hukuki güvence altına alınması ve ekolojik yıkıma karşı ortak mücadele mekanizmaları ele alındı. Yerli ve yabancı çok sayıda katılımcının yer aldığı zirve kapsamında; iklim adaleti, ekolojik yıkım, enerji demokrasisi, fosil yakıtlardan çıkış ve halkların mücadele deneyimlerine ilişkin panel, forum ve atölyeler gerçekleştirilecek.
Yeşil sömürgeciliğe karşı ortak mücadele çağrısı
Halkların İklim Zirvesi’nde söz alan uluslararası ekolojistler, iklim krizi, savaşlar, nükleer enerji ve fosil yakıt politikalarının doğa ve yaşam üzerindeki etkilerine dikkat çekerek iklim adaleti ve uluslararası dayanışma çağrısı yaptı. Hükümetlerin iklim krizi karşısında yetersiz kaldığını belirten ekolojistler, askeri harcamalar ve fosil yakıtlara ayrılan kaynakların yaşamı korumak için kullanılması gerektiğini vurguladı. Fukuşima felaketini hatırlatan Japon ekolojistler nükleer enerjiden vazgeçilmesini isterken, COP31’deki iklim politikalarının halkların ihtiyaçlarını karşılamadığına dikkat çekildi. Konuşmacılar, yeşil sömürgeciliğe karşı mücadele, borçların silinmesi ve kamusal enerji politikalarının geliştirilmesi çağrısında bulundu.
Doğanın hakları ve ekolojik yıkıma karşı dayanışma
Zirvenin açılış programında ‘Ekolojik Yıkımın Ötesinde: Doğanın Hakları ve Yaşamın Savunusu” ana başlığı altında oturumlar düzenlendi. İlk oturum olan “Neden Doğanın Hakları?” başlıklı panelde; yerli halkların doğayla kurduğu ilişki, doğanın haklarının hukuki zeminde tanınması ve ekolojik yıkıma karşı küresel dayanışma ağları masaya yatırıldı. Panelde; GARN Yerli Halklar Konseyi Kadın Başkanı Casey Camp Horinek, Hawai‘i İnsan Hakları Enstitüsü’nden Joshua Cooper ve çevre ile ekoloji avukatı Arif Ali Cangı konuşmacı olarak yer aldı. Programın devamında ise “Ekolojik yıkımları üreten ortak mekanizma nedir? Mücadeleler nasıl ortaklaşabilir?” başlıklı oturumda Gülşah Tırış’ın sunumuyla ekolojik tahribatın kök nedenleri ve ortak mücadele pratikleri tartışıldı.
Balta: Barış inşası doğayla barışı da kapsamalı
Halkların İklim Zirvesi adına açılış konuşmasını yapan Ecehan Balta, dünyanın farklı bölgelerinde yaşanan ekolojik yıkım ve yaşam alanlarını savunma mücadelelerinin ortaklığına dikkat çekti. Ecehan Balta, iklim krizinin sonuçlarından en az sorumlu olanların en ağır bedelleri ödediğini ve gerçek bir adil geçişin işçilere güvenceli istihdam, insanca yaşam koşulları, sendikal haklar ve karar alma süreçlerine katılım güvencesi sağlaması gerektiğini vurguladı.Fosil yakıtlardan acilen çıkılması gerektiğini belirten Ecehan Balta, dönüşümün maliyetinin yoksullara ve işçilere yüklenmesine karşı çıktı. Türkiye’deki barış sürecinin doğayla barışı da kapsaması gerektiğini ifade ederek, “Türkiye’de bir barış inşası süreci yaşandığını biliyorsunuz. Negatif barış sürecine girmiş durumdayız. Bu sürecin doğayla barışı da içermesi için çaba gösteriyoruz. Genel olarak kaynakların savaşa değil, yaşama aktarılmasını istiyoruz. Filistin’de yaşanan soykırımın yalnızca insan hayatlarını değil, kentleri, tarım alanlarını ve su kaynaklarını da nasıl yok ettiğine tanıklık ediyoruz. Değerli arkadaşlar, Sırbistan’daki öğrencilerin, ABD’de otoriterleşmeye karşı sokaklara çıkanların, İspanya’da genel greve gidenlerin, Fransa’daki emekçilerin, Filistin’le dayanışma gösterenlerin ve dünyanın dört bir yanında toprağını savunanların mücadeleleri, değişimin ancak insanların birlikte hareket etmesiyle mümkün olduğunu bize hatırlatıyor. Onları hep birlikte buradan selamlıyoruz” diye konuştu.
Yerli halkların bilgisi iklim mücadelesinin merkezinde olmalı
Panelde ilk olarak GARN Yerli Halklar Konseyi Kadın Başkanı Casey Camp Horinek, söz aldı. iklim krizine karşı mücadelenin dayanışma temelinde yürütülmesi gerektiğini belirten Casey Camp Horinek, yerli halkların doğayla kurduğu ilişkinin ve geleneksel bilgilerinin önemine dikkat çekti. İklim krizinin sömürgecilik, şirketlerin tahakkümü ve karbon ekonomisiyle bağlantılı olduğunu ifade eden Casey Camp Horinek, çözüm için sömürgecilikten arınma, şirketlerin etkisini kırma, karbon salımını azaltma ve yönetimi merkezsizleştirme çağrısı yaptı. Bütün hakların birbiriyle bağlantılı olduğunu vurgulayan Casey Camp Horinek, halkların kendi kaderini tayin hakkının yanı sıra su, yaşam, gıda ve sağlık haklarının da korunması gerektiğini söyledi. Casey Camp Horinek, doğanın haklarının yeni bir kavram olmadığını belirterek, “Doğanın hakları, her zaman var olan ancak bugüne kadar görmezden gelinen hakların nihayet tanınmasıdır” dedi.
Okyanusya’dan 4 bin kişi iklim mücadelesi için buluştu
Hawaii İnsan Hakları Enstitüsü’nden Joshua Cooper, iklim krizine karşı mücadelenin yerli halkların hakları, doğayla kurdukları ilişki ve dayanışma temelinde yürütülmesi gerektiğini söyledi. Cooper, doğanın haklarının yeni bir kavram olmadığını belirterek, yerli halkların geleneksel hukukunun ve yaşam anlayışının uzun yıllardır görmezden gelindiğine dikkat çekti. Fiji’de düzenlenen COP Öncesi toplantısında Okyanusya adalarından 4 bin kişinin bir araya geldiğini aktaran Cooper, dört gün boyunca kendi yaşam deneyimlerinden hareketle alternatifler geliştirdiklerini ifade etti. İklim mücadelesinde araştırmadan sonuca, yenilikten uygulamaya ve diyalogdan eyleme geçilmesi gerektiğini vurguladı.
Cooper: İklim krizi herkesi etkileyecek
Hawaii’de yaşadığı deneyimlerden ve Maui’deki Lahaina bölgesinde meydana gelen orman yangınlarından örnekler veren Cooper, iklim krizinin yıkıcı sonuçlarına dikkat çekti. Yangınlarda 102 kişinin yaşamını yitirdiğini hatırlatan Cooper, “Mesele bunun başınıza gelip gelmeyeceği değil, ne zaman geleceğidir” dedi. İklim krizine karşı sömürgeciliğin, şirketlerin tahakkümünün, karbon bağımlılığının ve merkeziyetçi yönetim anlayışının aşılması gerektiğini belirten Cooper, yerli halkların bilgi ve deneyimlerinin iklim politikalarının merkezinde yer alması gerektiğini söyledi. İnsan hakları ile doğanın haklarının birbirinden ayrı düşünülemeyeceğini kaydeden Cooper, halkların kendi kaderini tayin hakkının yanı sıra su, yaşam, gıda ve sağlık haklarının da korunması gerektiğini ifade etti. Konuşmasında dayanışma ve ortak mücadele çağrısı yapan Cooper, iklim mücadelesinin yalnızca konuşmalarla sınırlı kalmaması gerektiğini belirterek, “Konuşmalardan bağlantılara, bağlantılardan koordinasyona geçmeliyiz” ifadelerini kullandı. Doğanın haklarının tanınmasının yerli halkların geleneksel hukukunun tanınmasını da gerektirdiğini vurgulayan Cooper, “Doğanın hakları yeni bir şey değil; her zaman var olanın nihayet kabul edilmesidir” dedi.
Tırış: Toprak ana’nın hakları korunmalı
Halkların İklim Zirvesi’nde konuşan Gülşah Tırış, ekolojik yıkımın kapitalist sistemin sonucu olduğunu belirterek, doğanın haklarının tanınması ve ekokırımın suç olarak kabul edilmesi gerektiğini söyledi. Yerel direnişlerin küresel mücadeleye dönüştürülmesi çağrısı yapan Tırış, “Dünya evimiz ve evimizde yangın var. Bu yangını durdurmak için doğanın ve Toprak Ana’nın hakları korunmalı” dedi.
Altan: Ekoloji mücadelesi halkların özgürlük mücadelesinden ayrı değil
Yeşil Gazete yazarı Bahadır Altan, ekoloji mücadelesi ile halkların özgürlük ve eşitlik mücadelesinin birbirinden ayrı değerlendirilemeyeceğini söyledi. Farklı coğrafyalardan gelen mücadelelerin ortak bir zeminde buluşmasının önemine dikkat çeken Bahadır Altan, ekoloji mücadelesinin iki temelinin enternasyonalizm ve barış olduğunu ifade etti. Enternasyonalizmin milliyetçilikten arınmış bir anlayışla ele alınması gerektiğini belirten Bahadır Altan, işçi sınıfının mücadelesi ile ezilen halkların eşitlik mücadelesinin birbirini tamamladığını dile getirdi. Marx’ın “Bütün ülkelerin işçileri ve ezilen halklar birleşin” sözünü hatırlatan Bahadır Altan, gerçek bir birlikteliğin ancak eşitlik temelinde kurulabileceğini vurguladı.
‘Eşitlik olmadan ortak mücadele olmaz’
İşçi sınıfı mücadelesinde yer alan bir kişinin başka halkların anadilini konuşma hakkını reddedemeyeceğini belirten Bahadır Altan, “Ben işçi sınıfı mücadelesindeyim ama ‘Gel kardeşim, bir olalım’ deyip diğer kişiye kendi anadilini konuşma deme hakkına sahip olabilir miyim? Böyle bir şey olabilir mi eşitlik olmadan?” diye konuştu. Ekoloji mücadelesinin sermayeye karşı yürütülen mücadeleyle de doğrudan bağlantılı olduğunu ifade eden Altan, milliyetçi yaklaşımların halklar arasındaki ortak mücadeleyi zayıflattığını söyledi. Altan, “Milliyetçilikten arınmış bir enternasyonalizm anlayışıyla mücadele etmezsek ekoloji başarılı olabilir mi? Barışı savunmazsak başarılı olabilir mi?” ifadelerini kullandı.
‘Barış olmadan ekoloji mücadelesi olmaz’
Barışın ekoloji mücadelesinin vazgeçilmez bir parçası olduğunu kaydeden Bahadır Altan, geçmişte hava kuvvetlerinde görev yaptığını, bu nedenle savaşın sonuçlarına ilişkin deneyimlerini zaman zaman paylaşmak zorunda kaldığını belirtti. İzmir’de gerçekleştirilen bir buluşmada, geçmişte hava kuvvetlerinde görev yapmış biri olarak dağlarda mücadele etmiş ve 30 yıl cezaevinde kalmış bir gerillayla kucaklaştığını anlatan Bahadır Altan, bu buluşmayı halklar arasında barışın mümkün olduğunun göstergesi olarak değerlendirdi. Altan, farklı geçmişlere sahip insanların bir araya gelebilmesinin önemine dikkat çekti.
İzmir’deki NATO karşıtı barış eylemine çağrı
Konuşmasında İzmir’de düzenlenen NATO zirvesine de değinen Bahadır Altan, Halkların İklim Zirvesi ile eş zamanlı gerçekleştirilen NATO toplantısına dikkat çekti. İklim krizine çözüm arayan toplantılarla askeri politikalar arasındaki çelişkiye işaret eden Bahadır Altan, 17 Kasım’da İzmir’de NATO karşıtı barış eylemlerine katılacaklarını belirtti. Bahadır Altan, “Burada dünyayı nasıl kurtaracaklarını sözüm ona tartışanlar, İzmir’de nasıl öldüreceklerinin planını yapıyorlar. 17 Kasım’da İzmir’de biz de o plana çomak sokacağız. Barışı savunacağız. NATO’ya karşı barışın sesini duyurmaya çalışacağız” dedi. Ekoloji mücadelesi yürütenlerin doğanın sesini duyurmaya çalıştığını, barış mücadelesinin de savaş politikalarına karşı halkların sesini yükselttiğini belirten Altan, “Barış mücadelesi olmadan ekoloji mücadelesinin olmayacağını orada da haykıracağız” ifadelerini kullandı. Konuşmasının sonunda uluslararası dayanışmanın güçlendirilmesi çağrısı yapan Altan, gelecek yıl Etiyopya’da gerçekleştirilecek buluşmada daha fazla ülkeden katılımcıyla bir araya gelinmesi gerektiğini söyledi. Farklı halkların ve mücadelelerin ortaklaşmasının önemini vurgulayan Altan, mevcut saldırılar karşısında dayanışmanın büyütülmesi gerektiğini belirterek, “Daha çok ülkeden kardeşlerimizle kucaklaşmamız ve gücümüzü iki katına çıkarmamız lazım. Yoksa bu saldırıyı durduramayız.”
Zirvenin ilk günü ekolojik tahribatın sonuçları üzerine yapılan tartışmalarla sürüyor.
Kaynak: MA
