TRT’de duyduğunuz bir habere ne kadar güvenirsiniz? Anadolu Ajansı’nın servis ettiği bir haberi teyit etmeden doğru kabul eder misiniz?
Peki TÜİK’in açıkladığı veriler gerçeği ne kadar yansıtır veya Merkez Bankası’nın gelecek dönemler için yaptığı öngörülerin doğruluk ihtimali nedir sizce? Bankacılık ve Denetleme Kurulu (BDDK), Sermaye Piyasası Kurulu (SPK) gibi kurulların aldığı kararlara ve yaptığı denetimlere -özellikle son fon vurgunu sonrasında- güvenir misiniz?
Bakanlıkların eğitimden sağlığa, ekonomiden dış politikaya, iç güvenliğe kadar gerçekleştirdiği icraatlarda toplumun genel çıkarlarını öncelediğini düşünüyor musunuz? Örneğin, Çalışma Bakanlığı’nın iş kazalarını önlemek için gerçekleştirdiği iş teftişlerine ya da Milli Eğitim Bakanlığı’nın meslek okulları ve MESEM’lerde staj adıyla çalıştırılan çocukların güvenliği için gerekli denetimleri yaptığına itimadınız var mı? Sağlık Bakanlığı’nın sorumluluğunda olan kamu ve özel sağlık kurumlarından aldığınız sağlık hizmetlerinin yeterli ve etkili olduğuna inanıyor musunuz? Üniversitelerin nükleer santrallerin, madenlerin ve benzerlerinin çevreye, insan sağlığına yönelik etkileri konusunda verdiği bilirkişi raporlarına ne kadar güvenirsiniz?
Devletin yürütme organının (Cumhurbaşkanlığı) yetki alanındaki kurumlara dair bu sorulara onlarcası eklenebilir elbette…
Pekâlâ devletin diğer organları olan yargı ve yasamanın karar ve uygulamaları konusunda gönlünüz rahat mı?
Mesela, yerel mahkemelerden Anayasa Mahkemesi’ne kadar her düzeydeki yargı kurumunun ve Yüksek Seçim Kurulu’nun verdiği kararların -hakkaniyetli olması, adalet duygusunu güçlendirmesi bir yana- mevcut kanunlara uygun olduğunu söyleyebilir misiniz? Veya TBMM’de -bütçe kanunu başta olmak üzere- yasalar çıkarılırken ve gündeme getirilen araştırma önergeleri ile dokunulmazlık fezlekeleri görüşülürken iktidar partisi ve onunla ittifak halindeki partilerin milletvekillerinin özgür iradeleri, vicdanları ve toplumun çıkarlarını gözeterek el kaldırıp indirdiklerini düşünüyor musunuz?
Bu sorulara verilecek yanıtlar, sadece yurttaşların siyasi iktidara ya da mevcut rejime değil devlete olan güvenini de yansıtacaktır. Zira iktidara yönelik güvensizlik, onun idaresindeki kamu kurumlarına ve dolayısıyla devlete olan güveni de sarsar ki bu da kaçınılmaz olarak bir meşruiyet sorununu beraberinde getirir.
Bu noktada şunu anımsatmakta yarar var: Yurttaşların devletin ve devlet erkini elinde bulunduranların kendilerini yönetme hakkını kabul etmeleri yani meşru görmelerinde en önemli koşul, ona duydukları güvendir. Devletin yurttaşların güvenine mahzar olabilmesinin kabaca dört temel etkene bağlı olduğundan söz edilebilir. Bunlardan ilki devlet yönetiminin toplumun iradesini yansıtacak, özgür ve adil bir seçim sistemiyle belirlenmesidir. İkincisi devlet erkinin izlediği politikalarda ve bu politikaların uygulanmasında toplumun genel çıkarlarını esas almasıdır. Üçüncüsü kamu hizmetlerinin tarafsız ve eşit bir şekilde yerine getirilmesidir. Dördüncüsü ise yasama ve yargının yürütme organından bağımsız olduğu bir düzende hukuk sistemine güvenin sağlanmasıdır!
Devletin yurttaşların güvenini kaybetmesiyle birlikte toplumda eşitlik ve adalete olan inanç da kaybolur. Bu ise yurttaşların bireysel olarak birbirine olan güvenini de etkileyerek iltimas, yolsuzluk, şiddet gibi eğilimlerin artmasını beraberinde getirir. Bu durumda, sadece devlet kurumsal olarak çürümekle kalmaz toplumda da yozlaşma hızla artar.
Devlet erkini elinde bulunduranlar, “kendi yarattıkları iç ve dış tehditlerden yurttaşları koruma” algısı oluşturarak yitirdikleri politik ve sosyal güvenilirliklerini yeniden sağlama yoluna giderken aşınan meşruiyetin yerini doldurmak için hak ve özgürlüklere yönelik baskıları ve baskılara direnenlere yönelik şiddeti yükselterek “zorla rıza üretmeye” çalışırlar. Bu da adaletsizlik, hukuksuzluk ve yolsuzluklarla birlikte devlette çürümeyi, toplumda yozlaşmayı daha da artırır.
Devletin ve onu yönetenlerin, toplumun güvenini yitirdiği ve tartışılır hale gelen meşruiyetini zorla rıza üreterek sağlama çabası içine girdiği koşullarda “toplumsal barış”ın sağlanabilmesinden söz etmenin ne kadar mümkün olabileceği ise üzerine düşünülmesi gereken bir başka meseledir!









