• İletişim
  • Yazarlar
  • Gizlilik Politikası
17 Kasım 2026 Salı
Sonuç Yok
Tüm Sonuçları Görüntüle
ABONE OL!
GİRİŞ YAP
Yeni Yaşam Gazetesi
JIN
  • Anasayfa
  • Gündem
    • Güncel
    • Yaşam
    • Söyleşi
    • Forum
    • Politika
  • Günün Manşeti
    • Karikatür
  • Kadın
  • Dünya
    • Ortadoğu
  • Kültür
  • Ekoloji
  • Emek
  • Yazarlar
  • Panorama
    • Panorama 2025
    • Panorama 2024
    • Panorama 2023
    • Panorama 2022
  • Tümü
  • Anasayfa
  • Gündem
    • Güncel
    • Yaşam
    • Söyleşi
    • Forum
    • Politika
  • Günün Manşeti
    • Karikatür
  • Kadın
  • Dünya
    • Ortadoğu
  • Kültür
  • Ekoloji
  • Emek
  • Yazarlar
  • Panorama
    • Panorama 2025
    • Panorama 2024
    • Panorama 2023
    • Panorama 2022
  • Tümü
Sonuç Yok
Tüm Sonuçları Görüntüle
Yeni Yaşam Gazetesi
Sonuç Yok
Tüm Sonuçları Görüntüle
Ana Sayfa Yazarlar Jineolojî'nin Sözü

Yasanın ötekisi, ötekinin ilkesi

17 Kasım 2026 Salı - 23:00
Kategori: Jineolojî'nin Sözü, Manşet, Yazarlar
  • 25 Kasım’da şiddete karşı söz alırken, bu belirleme ve ilkelerle barışın ve demokratik toplumun kadınların deneyimleriyle kurulmasında ısrar ediyoruz. Kadınların/ötekilerin hukuktan demokratik siyasete, örgütlülükten özgürlüğe tüm yaşamın inşasında doğrudan kurucu, dönüştürücü özne olmasını savunuyoruz
  • Kürt kadınların deneyimi, tam da bu noktada sömürgeci ve cinsiyetçi iktidarın birbirinden ayrılmadığını gösterir. Anadilin dışlanması, deneyimin kurulduğu anlam dünyasının da dışlanmasıdır. Savaşın, zorunlu göçün, cinsel şiddetin, kayıpların ve hapishanelerin bilgisi kadınların hayatında birbirine bağlı biçimde birikir
  • Kuşkusuz kadınlar yüzyıllardır sürdürdükleri özgürlük mücadelesine dayanarak barışın toplumsallaşması, kadınların hukuk ve siyaset alanında sürecin doğrudan öznesi olması için bulundukları her yerde söylem ve dayanışmayı örgütlüyor

Aycan Diril\ Jineolojî’nin Sözü

25 Kasım’a yaklaşırken, kadınların yaşamlarını kuşatan şiddeti ve ona karşı geliştirdikleri direniş biçimlerini yeniden konuşuyoruz. Kadınların bedenlerine, emeklerine, duygularına, iradelerine ve varoluşlarına yönelen şiddet, yaşamlarından ürettikleri bilginin değersizleştirilmesinde, tarihlerinin silinmesinde ve ortak geleceğin kuruluşundan dışlanmalarında da sürüyor. Epistemik şiddeti bugün Barış ve Demokratik Toplum Süreci’yle birlikte düşünme ihtiyacı da buradan doğuyor. Süreç kadınlara/öteki oluşlara kapandığında, hukuk ve demokratik siyaset adına atılan adımlar da bu dışlanmayı yeniden üretme riski taşıyor.

Spivak’ın epistemik şiddet tartışması, bilginin sömürgeci ve erkek egemen iktidarla ilişkisini açığa çıkarır. Sömürgeci egemenlik, toplumların tarihini, yaşamını ve direnişini kendi açıklamaları içinde yeniden kurar. Arşivler, hukuk, eğitim ve edebiyat bu kuruluşta birlikte çalışır. İnsanlar egemen anlatının içinde kimi zaman incelenecek bir nesne, kimi zaman kurtarılacak veya yönetilip dizayn edilecek bir topluluk olarak yer alır. Sessizleştirme tek başına, hakkında hiç konuşulmamasıyla gerçekleşmez. Kişilerin kendi ürettikleri bilgi dışlanırken, onlar hakkında başkalarının konuşmaya yetkili hâle gelmesiyle gerçekleşir. Kendi eylemine verdiği anlam, o eylemi yorumlama yetkisine sahip kişiler tarafından başka bir anlama çevrilebilir veya silinebilir. Bu durumda söz vardır, ancak konuşanın kurmaya çalıştığı ilişki gerçekleşmez. Kadınlar söz konusu olduğunda bu silinme, sömürgecilikle cinsiyetçiliğin kesiştiği yerde derinleşir. “Madun öznenin silinmiş güzergâhı içinde cinsel farkın izi iki kere silinmiştir.”*

Bir itiraz bir özsavunma

Jineolojî, epistemik şiddete karşı kadınların bilgi ve deneyimini esas alarak, tarihten, siyasetten ve bütün toplumsal alanlardan dışlanmasına bir itiraz ve özsavunma pratiği olarak da kurulur. Kadınlığa ilişkin tanımların nasıl icat edildiğini ortaya koymak, metnin ve yaşamın dışına itilenlerin izlerini sürmek, kadınların hafızasında, dilinde, emeğinde ve örgütlenmesinde yaşayan bilgiyi birlikte yorumlamak, tarihi yeniden yazmanın yöntemlerini geliştirir. Böylece kadınların tarihteki varlığıyla birlikte öznel deneyimlerin kuruluşu, hakikat rejimlerinin oluşturulması ve iktidarın kendisini süreklileştirmesi yeniden ele alınır. Kadınların yaşamı örgütlerken geliştirdiği etik ve politik ilişkiler, dayanışma biçimleri ve mücadele yöntemleri, toplumsal düşüncenin kaynaklarıdır. Jineolojî bu birikimle eşitlik ve özgürlük temelinde yaşamın yeniden inşasına bilimsel-felsefi bir zemin oluşturma ve bilgiyi özgür yaşam ilişkilerine taşıma iddiası taşır. Özsavunma da bu anlamıyla kadınların kendi geçmişlerini yorumlama, kavramlarını geliştirme ve geleceklerini belirleme gücünün örgütlenmesini içerir.

Kürt kadınların deneyimi, tam da bu noktada sömürgeci ve cinsiyetçi iktidarın birbirinden koparılamayacağını gösterir. Anadilin dışlanması, deneyimin kurulduğu anlam dünyasının da dışlanmasıdır. Savaşın, zorunlu göçün, cinsel şiddetin, kayıpların ve hapishanelerin bilgisi kadınların hayatında birbirine bağlı biçimde birikir. Bu yaşantılar parçalara veya tarihlere ayrıldığında şiddetin yaşam boyunca nasıl sürdüğü kaybolabilir. Köyün boşaltılmasıyla kentte artan bağımlılık, yakınını kaybetmekle yıllarca üstlenilen arama ve bakım emeği, cinsel şiddetle susmaya zorlanmak arasındaki ilişkiler hukuki anlatının dışında kalabilir. Oysa kadınların adalet talebi tam da bu sürekliliğin içinden doğar. Kadınların deneyimi tarih anlatısını değiştirdiği gibi, adaletin nasıl kurulacağını da değiştirebilir.*

Hukukun yeniden inşasını da buradan değerlendirmek mümkün. Yaşamın her alanında gerçekleşen epistemik şiddet, hukukta da öznelerin çeşitliliği yerine tek tip, heteroseksüel, beyaz, batılı, mülk sahibi erkeğin esas alınması ve bu anlatının devlet eliyle tahakküme dönüştürülmesiyle ilişkilidir. Varlığını bu dışlama tarihi içinde kurarken insan haklarını ve eşitliği de ilan eden hukuk, tarih boyunca sömürgeci ve erkek egemen düzenlerin yetkilerini kurdu. Bazı şiddet biçimlerini suç sayarken başkalarını meşru düzenin parçası olarak sürdürdü. Hakkın öznesini, hukuken sözü kabul edilen kişiyi, dinlenmeye değer anlatıyı, karşılanabilecek zararı belirledi. Sömürgeci kodlaştırma, sabit, bütünlüklü ve egemenin kullanabileceği bir hukuk sistemi olarak yeniden kuruldu. Hukuki düzenleme, aynı zamanda o toplum hakkında geçerli bilginin üretilmesi ile gerçekleşti.

Hukukun şiddetle bağı

Ezgi Duman, hukuk kurucu şiddet tartışmasında, yeni düzeni ve yetkileri tesis eden, karar vericiyi belirleyen, hangi sınırların geçerli olacağını ve hangi zor kullanımının meşru sayılacağını ortaya koyan ilişkiyi aktarır ve hukukun şiddetle bağını şöyle ifade eder: “İçerik olarak insan haklarının korunması ve geliştirilmesi bakımından olumlu düzenlemeler içerse de her yasa ya da hukuki karar ilamı, ‘performatif bir şiddet edimi’ olarak tecessüm eder.”* Bir yasa yürürlükte, karar yetkili mahkemece verilmiş ve bütün işlemler usule uygun görünse de, bu düzen ötekileri dışlayan bir eşitsizliği sürdürebilir.

Savaşın geride bıraktıklarını suç, ceza, süre ve başvuru koşullarıyla tanımlayan bir yasa, kadınların yıllar boyunca taşıdığı kayıpları ve ürettiği bilgiyi kapsamının dışında bırakabilir. Ötekileştirilen oluşlar, faklılıklarıyla söz ve karar süreçlerine katılmadığında, hakikatin ve adaletin imkânlarını belirleyemediğinde epistemik şiddet yeni hukuki düzenin içine yerleşir. Böylece geçmişte yaşanan dışlanma, geleceğin kuruluşunda yeniden üretilir. Kadınların konuşması, çalışması ve isyan etmesi, deneyimlerinin tarihsel bilgiye dönüşmesini kendiliğinden sağlamaz. Bir kadın tanıklık edebilir, söyledikleri kaydedilebilir, hatta anlatısı bir raporda yer bulabilir. Buna rağmen yaşadıklarını açıklamak için geliştirdiği düşünce dışarıda bırakılabilir. Acısı kabul edilirken siyasal değerlendirmesi “taraflı” sayılabilir. Epistemik şiddet, sözü susturmanın yanında, konuşan kişinin bilgisini etkisizleştiren bu ilişkiler içinde de işler.

Haliyle Barış ve Demokratik Toplum Süreci’nde yeni hukukun ve demokratik siyasetin imkânlarını tartışırken, mevcut hukuk anlayışını sorgulamadan sürdürülen bir süreç, kadınların birikimini kuruluşun dışında bırakabilir ve aynı epistemik şiddeti yeniden üretebilir.

Bu yüzden kadınların mücadelesi, hukukun koruyucu hükümlerinin uygulanmasını talep ederken onun bilgi üretme ve karar verme biçimini de dönüşüme zorlamalıdır. Adaletin imkânı, dışarıda bırakılan deneyimlerin hukukun kavramlarını ve yöntemlerini değiştirebilmesine bağlıdır. Pozitif hukuka yapılacak eleştiri ile hukukun demokratik ve özgürlükçü olmasının koşulları da tartışılmalıdır. Mevcut hukukun radikal bir değişimle etik-politik ilkeler etrafında yaşayan, çoğulcu ve geleceğe açık olarak dönüştürülmesi de temel bir iddiamızdır/olmalıdır. Epistemik şiddetle mücadele, insanların anlatılarını çoğaltmanın yanında, bu anlatıların dolanık olduğu ilişkileri ve temsil yetkisi ile bunun kullanımını değiştirmeyi de gerektirir.

Kadınlar hukuk ve siyasetin öznesi

Bu anlamıyla toplumsal özgürlük mücadelesi ve deneyimler devam eden sürece de radikal ve özgürleştirici bir müdahale ile dahil olmalıdır. Kuşkusuz kadınlar yüzyıllardır sürdürdükleri özgürlük mücadelesine dayanarak barışın toplumsallaşması, kadınların hukuk ve siyaset alanında sürecin doğrudan öznesi olması için bulundukları her yerde söylem ve dayanışma örgütlüyor. Barışa İhtiyacım Var Kadın İnisiyatifi’nin çalışmaları, Kadınlar Yan Yana buluşmaları ve bağımsız izleme mekanizması oluşturma çabaları, kadınların kendi deneyimleriyle barışın yönünü belirleme iradesini gösteriyor.

Bununla birlikte kurulacak hafıza, adalet, onarım ve yüzleşme komisyonlarında kadınların varlığı ve bunun güvence altına alınması zorunludur. Kadınlar araştırılacak meselelerin tanımından başlayarak sürece katılabilmelidir. Zorunlu göçü inceleyen bir komisyonda, tapu kayıtlarında görünmeyen üretim ve geçim kayıplarını araştırmanın kapsamına alabilmelidirler. Cinsel şiddetin anlatılma koşullarını, kayıtların güvenliğini, tanıklığın paylaşılmasına ilişkin sınırları ve onarımın içeriğini belirleyebilmelidirler. Kayıp yakınlarının yıllardır tuttuğu kayıtlar ve geliştirdiği arama yöntemleri, resmî arşivlerin boşluklarını açığa çıkarabilmeli, araştırmanın yönünü değiştirebilmelidir.

Halkların, LGBTİ+’ların, engellilerin, yoksulların, farklı inanç topluluklarının ve çocukların, gençlerin bilgi ve deneyimleri de fark ve çoğulluk etrafında bu kuruluşta karşılık bulmalıdır. Tüm oluşların kendilerini özgürlük ve eşitlik temelinde yeniden kurabilecekleri bir demokratik siyaset ve yaşam tahayyülü mümkün olabilmelidir. Mümkündür de…

Mücadele ile, müzakereden yasanın yazımına, barışın toplumsallaştırılmasından demokratik toplumun özgürlük temelinde inşasına kadar kadınların ve tüm ötekileştirilenlerin kurucu özne olmasıyla, herkesin özgür yurttaşlık temelinde dahil olduğu hukuk yeniden yaratılır. Kadınların hakikati ve adaleti yaratma imkânı, kurumların kurulacağı günü beklemeden gelişir. Hafıza tutmak, kaydı bulunmayanı belgelemek, resmî anlatıya itiraz etmek ve birbirinin sözünü toplumsal alana taşımak, adaletin toplumsal zeminini oluşturur. Toplulukların kendi pratikleriyle ilişkileri dönüştürmesini, adaletin “dönüştürücü ve performatif yani edimsel olarak anlaşılmasını teşvik eder.”* Edimsellik, insanların birlikte eyleyerek ilişkilerini değiştirmesidir. Barış, bir kez alınmış kararla tamamlanmaz. Tekrarlanan karşılaşmalar, ortak üretim ve dayanışmayla toplumsal karşılık kazanır.

25 Kasım’da şiddete karşı söz

Bu dönüşümün kapsamı kadınların hayatından bütün toplumsal ilişkilere uzanır. Yerel yönetimlerin özerkliği, dil ve kültürel haklar, kolektif haklar ve eşit siyasal katılım, oluşların kendi yaşamlarını birlikte belirleyebilmesinin imkânlarını oluşturur.

25 Kasım’da şiddete karşı söz alırken, bu belirleme ve ilkelerle barışın ve demokratik toplumun kadınların deneyimleriyle kurulmasında ısrar ediyoruz. Kadınların/ötekilerin hukuktan demokratik siyasete, örgütlülükten özgürlüğe tüm yaşamın inşasında doğrudan kurucu, dönüştürücü özne olmasını savunuyoruz.

Jineolojînin epistemik şiddete karşı kadınların kendi bilgi ve deneyimleriyle geliştirdiği özsavunma, özgür yaşamı yaratma gücünü de içinde taşıyor. Kadınlar özgürlük mücadelesi boyunca ürettikleri değerlerle, kolektif yaşam ve örgütlenme pratikleriyle bilgiyi, hakikati ve adaleti yeniden kurabilecek bir deneyim biriktiriyor. Hukuku özgürlük temelinde yeniden kuracak olan güç de bu deneyimin, bütün öznelerin mücadeleleriyle buluşmasında, yaşamın birbirine dolanmış ilişkileri içinde, farklı konumlardan yükselen itirazların yan yana gelmesiyle güçleniyor. Kadınların, sömürgeleştirilen halkların, yoksulların, LGBTİ+’ların ve varoluşu değersizleştirilen bütün öznelerin mücadelesi; hayvanların, ağaçların, derelerin, toprağın yaşamını savunan ekolojik mücadelelerle bu ilişkisellik içinde buluşuyor. Bu umudu örgütlemek, farklılıklarımızı koruyarak birbirimizin özgürleşmesinin koşullarını üstlenmek, hukukun dışarıda bıraktığı yaşamların onun kavramlarını, sınırlarını ve kararlarını dönüştürebileceği bir ortaklık yaratıyor. Barışın kalıcılığına dair umut da kendi bilgi ve deneyimleriyle bu ortaklığı kuran, birlikte eyledikçe farklılaşmaya, dönüşmeye devam eden kolektif özgür öznelerin pratiğinde büyüyor.

Kaynaklar:

*Gayatri Chakravorty Spivak, Madun Konuşabilir mi?, çev. Emre Koyuncu, Dipnot Yayınları, s. 59.

*Derya Aydın, “Epistemolojik Egemenlik ve Kürdistan’da Sömürgeciliğin Yeni Fragmanları” Jineolojî Dergisi, 2023; Atiye Arıkan, “Kadınların Kendi Kaderini Tayin Etme Biçimi Olarak Adalet Mücadelesi” Jineolojî Dergisi, Şiddet ve Direniş Sayısı, 2026.

*Ezgi Duman, Leviathan’dan Neoleviathan’a: Suç, Ceza, Hapsetme, NotaBene Yayınları, 2021, s. 72.

* Birgit Bräuchler, “Geçiş Dönemi Adaletinden Edimsel Adalete: Toplumsal Şiddet Sonrasında Barış Aktivizmi”, çev. Işık Kıribrahim, Hakikat Adalet Hafıza Merkezi, 2019.

 

PaylaşTweetGönderPaylaşGönder
Önceki Haber

Sayıştay Dîlok BŞB’de 84 iş güvenliği kusuru tespit etti

Sonraki Haber

Sarbel Hannan: Kürtler kenetlenmezse kazanımlarını kaybedebilir

Sonraki Haber

Sarbel Hannan: Kürtler kenetlenmezse kazanımlarını kaybedebilir

SON HABERLER

Sarbel Hannan: Kürtler kenetlenmezse kazanımlarını kaybedebilir

Yazar: Yeni Yaşam
17 Kasım 2026

Yasanın ötekisi, ötekinin ilkesi

Yazar: Yeni Yaşam
17 Kasım 2026

Sayıştay Dîlok BŞB’de 84 iş güvenliği kusuru tespit etti

Yazar: Yeni Yaşam
17 Kasım 2026

IRA, ANC ve şimdi PKK; illa ki aleniyet

Yazar: Yeni Yaşam
17 Kasım 2026

Sisifos sandığı

Yazar: Yeni Yaşam
17 Kasım 2026

Payizokların izinde bir Finlandiyalı

Yazar: Yeni Yaşam
17 Kasım 2026

 Rusya’da uçak düştü

Yazar: Yeni Yaşam
17 Kasım 2026

Bir Kategori Seçin Lütfen…

  • İletişim
  • Yazarlar
  • Gizlilik Politikası
[email protected]

© 2022 Yeni Yaşam Gazetesi - Tüm Hakları Saklıdır

Welcome Back!

Login to your account below

Forgotten Password?

Retrieve your password

Please enter your username or email address to reset your password.

Log In

Add New Playlist

E-gazete aboneliği için tıklayınız.

Sonuç Yok
Tüm Sonuçları Görüntüle
  • Tümü
  • Güncel
  • Yaşam
  • Söyleşi
  • Forum
  • Politika
  • Kadın
  • Dünya
  • Ortadoğu
  • Kültür
  • Emek-Ekonomi
  • Ekoloji
  • Emek-Ekonomi
  • Yazarlar
  • Editörün Seçtikleri
  • Panorama
    • Panorama 2025
    • Panorama 2024
    • Panorama 2023
    • Panorama 2022
  • Karikatür
  • Günün Manşeti

© 2022 Yeni Yaşam Gazetesi - Tüm Hakları Saklıdır