- Ahmet Kaya, devrimci müziğin temsilcisi olarak ortaya çıktı ve ‘Susma Yorgun Demokrat’ diyerek mücadeleye çağırdı. Bu nedenle faşizmin çöplüğünde palazlanan ve kendilerine sanatçı payesi biçen bir grubun saldırısına uğradı
- Cemal Süreya’nın Ahmet Kaya ile yaptığı röportaj sıradan bir gazetecilik olayı değildi. İkinci Yeni’nin büyük şairi Ahmet Kaya’nın müzikte, demokratik mücadelesinde, sosyal mücadelede nasıl bir rol oynadığını herkesten önce görmüştü
- Kendine örgütüm diyen, demokratım diyenlerin bile kendilerini inkâr ettiği günlerde, herkesin sustuğu bir dönemde, O, şarkılarıyla karanlığı dağıtmayı deniyordu. Milyonlar şarkılarında umut aranıyordu. Kaya’nın önemi bu özelliğinde saklıydı
Hüseyin Kalkan
Ahmet Kaya, sadece devrimci müzik yapmakla kalmadı, o müzikle faşizan ortamın dağılmasına büyük katkıda bulundu. Ahmet Kaya’ya mektup yazan hayranlarından biri, ‘’Müzikle demokrasinin ne olduğunu anladım” diyordu. Cemal Süreya, Ahmet Kaya ile yaptığı röportajda bunun ne demek olduğunu soruyor. Ahmet Kaya; şöyle yanıtlıyor bu soruyu: “Ben sadece soru soruyorum. Cevaplarımı zaten halktan alıyorum. Yaptığım müzik şu anda bir çözüm müziği değil. Somut durum müziği değil. ‘Ne yapmalı?’ sorusunun yanıtını vermiyorum. Soruyorum; yaşadıklarımız gördüklerimiz bu; neler yapmak lazım. Sanıyorum arkadaşlar da bana yazdıkları mektuplarda veriyorlar cevaplarını. ‘Demokrat olmanın ne olduğunu senin müziğinde gördük.’ Elbette, bu benim için bir ölçü değil. Herhangi bir insanın gerçekten demokrat olması için Ahmet Kaya’nın şarkılarını dinlemesi yetmez. Ama böyle bir sinyal gönderebildiysem ne mutlu bana!” Cemal Süreya’nın Ahmet Kaya ile yaptığı röportaj, sıradan bir gazetecilik olayı değildi. İkinci Yeni’nin büyük şairi, Ahmet Kaya’nın müzikle, demokratik mücadelede, sosyal mücadelede nasıl bir rol oynadığını herkesten önce görmüştü. Kaya, 12 Eylül darbesinin yarattığı apolitik ortamı müziği ile dağıtıyor, susanlara ‘susma’ diye sesleniyordu.
Ve bu baskıcı rejimde kurtulmak isteyen kitleler bu sese kulak veriyor, bu müziğe sarılıyordu. Yüzlerce-binlerce mektup alıyordu dinleyicilerinden. Demokrasiyi onun müziklerinden öğrendiklerini yazıyorlardı. Ve haklıydılar. Ahmet Kaya, Yorgun Demokratlara seslenirken artık susma diyordu.
Bir sen kaldın geride
Bir sen kaldın geride
Ah akıp giden hayat
Yüreğim anlıyor seni
Artık susma Yorgun Demokrat
Ah akıp gidiyor hayat
Yüreğim anlıyor seni
Artık susma Yorgun Demokrat
Cemal Süreya, Ahmet Kaya için şunları yazıyordu:
“Çocukluğundan beri ezgiyle uğraşıyor. Ama yükselme grafiğinde son zamanlarda bir sıçrama olduğu da bir gerçek. Kasetleri 1 milyonun üzerinde satıyor. Depolitizasyon politikasının bir yerde kırılmasının onun kişiliğinde, ona hayran oluş biçiminde de yansıdığını söyleyebiliriz. Kendisine gönderilen son mektupların birkaç yüzünü elden geçirdik. Hepsinde de aynı nitelikte bir coşku bulduk; demokrasi isteği, dünyanın değişmesi özlemi… Depolitizasyona ilk tepki müzik alanında doğdu, diyebiliriz. Mahkumdan da mektup alıyor Ahmet Kaya, infaz memurundan da; esnaftan da, işçiden de, terzi kızdan da. Mektuplarda, bir müzisyene gönderilenin çok çok ötesinde mesajlar var.”
Ahmet Kaya’nın önemi bu satırlarda saklı. Sol örgütlerin örgüt olduğunu inkâr ettikleri, herkesin sustuğu bir dönemde o, söylediği şarkılarla karanlığı dağıtmayı deniyordu. Albümlerinin satışları milyonları buluyor, binlerce insan ona mektup yazıyor. Şarkılarında umut aranıyor, çözümü buluyordu.
Irkçı saldırı
10 Şubat 1999 yılında Magazin Gazetecileri Derneği’nin düzenlediği törende “Yılın En İyi Sanatçısı” ödülünü alırken yaptığı konuşmada “Ben bu ödül için İnsan Hakları Derneği’ne, Cumartesi Anneleri’ne, tüm basın emekçileri ve tüm Türkiye halkına teşekkür ediyorum. Bir de bir açıklamam var: Şu anda hazırladığım ve önümüzdeki günlerde yayımlayacağım albümde bir Kürtçe şarkı söyleyeceğim ve bu şarkıya bir klip çekeceğim. Aramızda bu klibi yayınlayacak yürekli televizyoncular olduğunu biliyorum, yayınlamazlarsa Türkiye halkıyla nasıl hesaplaşacaklarını biliyorum” dediği için ırkçı saldırıya uğradı. Ahmet Kaya, devrimci müziğin temsilcisi olarak ortaya çıktı ve ‘Susma Yorgun Demokrat’ diyerek devrimcileri mücadeleye çağırdı. Bu nedenle faşizmin çöplüğünde palazlanan ve kendilerine sanatçı payesi biçen bir grubun saldırısına uğradı. Rejimin de destek verdiği bu güruh büyük devrimciye çatal bıçak fırlattılar. Çünkü onların beynine ve midesine sadece yemek yeme aracı olan bu aletler hitap ederdi.
Bir Kürtlük savunucusu
Bu saldırının o günlerde meydana gelmesi tesadüf değildi. Türk devleti, uluslararası güçlerle birlikte bütün dünyada bir sürek avı yürütüyordu. Türk devleti, 1998 yılında PKK Lideri’nin Suriye’den ayrılması için o zamanki Şam rejimine baskı yapıyordu. Türkiye’nin arkasında ABD ve Avrupa, başka bazı güçler de vardı. Esad’ın ricası üzerine Öcalan, Suriye’den ayrıldı. Bu olayla birlikte Avrupa ülkelerinin Öcalan’a siyasi sığınma vermemesi için dünyanın üç kıtasında yine aynı güçlerin desteği ile bir kampanya daha yürürlüğe girdi. Bu kampanya sadece Öcalan’ı hedef almadı. Kürtlük adına ne varsa hedefte idi. Hatta Öcalan gittiği İtalya’dan ithal edilen domatesler bile saldırıya uğradı. İşte tam bugünlerde, Ahmet Kaya, söz konusu ödül töreninde Kürtlüğü savundu, bir bakıma bu Öcalan’ı savunmaktı. O günlerde hiç olmadığı kadar Öcalan ve Kürtlük iç içe geçmişti. Suriye’den çıkan PKK Lideri Abdullah Öcalan’ın, Türkiye’ye getirilmesi hem askeri hem de bir propaganda savaşı yürütülüyordu. Kaya, ödülü alırken yaptığı konuşmayla bu saldırıya tavır alıyordu.
Sonraki günlerde Ahmet Kaya’ya saldırılar çeşitli düzeyde sürdü. Kendilerini demokrasi kahramanı olarak lanse eden birçok kalemşor, Ahmet Kaya’ya ve Kürtlüğe saldırmayı sürdürdü. Kaya hakkında dava açılıp tutuklandı. Tahliye olan Ahmet Kaya, bir süre sonra Türkiye’yi terk etmek zorunda kaldı. Fransa’ya yerleşti ve stranlarını söylemeye devam etti. Kaya’nın çeşitli Avrupa ülkelerinde düzenlediği konserler dolup taştı. Kaya, Kürt televizyonlarında programlara çıkarak destek veriyordu.
Önceden görmüştü
Yurt dışına çıkmadan önce Ahmet Kaya, 1996 yılında gazeteci Can Dündar’a konuşmuş, Kürt kimliğine dair düşüncelerinden söz etmişti. Bu röportajda aslında çözüme dair ne düşündüğünün ipuçlarını da veriyordu. Bugün olanları o gün görmüş ve söylemiş gibi.
‘Türkler ve Kürtler ortaktır’
Şöyle söylüyordu Ahmet Kaya, Kürtlük ve Kürtlerle ilgili:
“Ama bir Kürt insanı olarak, bütün Kürtler gibi bu ülkeyi biz çok sevdik. Ve her zaman söylemişimdir: Ben öldüğüm zaman beni topraklarıma gömün. Götürün İstanbul’un herhangi bir yerine gömebilirsiniz. Biz bu ülkeye baştan beri ortaktık. Kimse sahibi değildi ama… Altını çiziyorum: Ortaklık! Türkler ve Kürtler olarak. Hiç kimse bu ülkeye sahip çıkmasın; biz ortağız, ortağın hakkını verecekler usta. Ortaklık bozuldu mu her şey bozulur. Namuslu ve dürüst olmak lazım. Biz hakkımızı isteriz bu anlamda. Ne toprak, ne ayrı bir bayrak, ne ayrı ilişkiler, ne ayrı bir kültür… Hayır. Biz binlerce yıl daha Türk bayrağı altında yaşayacağız ama Kürt kimliğiyle yaşayacağız. Yaşayacağız, yaşayacağız… Yaşatmayanlara rağmen yaşayacağız yani. Bunun ötesi yok. Biz böyle kimliksiz yaşamak istemiyoruz. Bütün mesele budur. Ben bir Kürdüm, Türk vatandaşıyım ve Kürt gibi yaşamak istiyorum. Bütün meselem budur.”
Türkiye’yi bölmek
Ahmet Kaya, bölünmek fobisi ile ilgili Apê Musa’nın bir sözünü de aktararak şunları söylüyordu. Apê Musa’ya atıfla
“İnsanlardan fazla bir şey istemiyor ki insanlar. Ben demedim ki: ‘Gelin Türkiye’yi hıyar gibi ikiye bölün.’ Böyle bir şey yok ki! Ne olur yani, benim insanım çıksa, o birinci sınıftaki ilkokul talebesi, kendi diliyle ilkokul şarkılarını söylese? Çok mu kötü ya? Bir tane Kürt, bir Türk’e… ‘Merhaba’ dese Kürtçe, kötü bir şey mi? Yunanlı geliyor, ‘merhaba’ diyor da Yunanca. Bizim Türk kızmıyor biliyor musun? Binlerce yıldır yan yana yaşadığı bir Kürt kalkıyor, ‘merhaba’ diyor; Türkler bu kadar tepki gösteriyorlar. Hazımsız bunlar. Devlet değil ha, halkımız da değil. Bunların uç örnekleri var tabii, adlarını vermek istemiyorum. Bu mafya, çek senet işiyle uğraşıyorlar ya… Bunlar var ya usta, sana bir şey söyleyeyim; fazla zamanları yoktur. Çok fazla zamanları yoktur. Tabii engelleniyorsun. Mesela ‘Ben Kürdüm’ dediğin zaman insanlar sana ‘bölücü’ diyorlar. Ya neyi bölüyorsun mesela şimdi? Ya da ‘Kürt’ dediğin zaman Türkiye’yi bölme konusunda… Doğuda, şurada, burada… Koskocaman Türkiye Cumhuriyeti Devleti. Yani kaç bin yıllık Türkiye Cumhuriyeti Devleti — hani böyle geçer ya tarihte. Sonra kalkıp bunun hesabını kitabını nasıl yapabilir?”
Son sözleri bugünleri gören bir uzak görüşlülüğü işaret ediyor. Şöyle diyor Ahmet Kaya: “Ha? Hasbelkader Abdullah Öcalan başbakan yardımcısı değil diye mi böyle yani? Ola ki gün gelir, o da olur yahu. Ne yapayım yani?”
Kürtlerin Paris’i
Bu büyük yürek, bu büyük sanatçı, bu büyük şair 16 Kasım 2000 yılında aramızdan ayrıldı. Ertesi gün Avrupa’da yaşayan Kürtler Paris’e aktı. Bu büyük insana güle güle demek için. Paris, büyük bir Kürt şehrine dönüştü. Mehmet Uzun, Kürtçe bir konuşma yaptı, Kürt halkına başsağlığı diledi, Türkiye halkına başı sağlığı diledi. Gülten Kaya, duygusal bir veda konuşması yaptı, Şivan Perwer bir ağıt okudu. Ahmet Kaya, 26 yıl önce aramızdan ayrıldı. Ama hâlâ yaşıyor. Üstelik büyüyerek yaşıyor. Ona çatal bıçak atanlar, Ahmet Kaya’nın ismi her geçtiğinde yerin yedi kat dibine saklanmak zorunda kalıyorlar.
