Federe Kürdistan statüsünü tehlikeye atabilecek gelişmeler yaşanıyor. KDP ile YNK kabine konusunda anlaşamadı. YNK hükümetten çekildi
Mervan Özdemir
Kürdistan Bölgesi Parlamentosu, 4 Kasım’da KDP öncülüğünde 52 üyenin toplanmasıyla yeniden faal hale geldi. YNK’siz bir parlamento mümkün mü sorularına yanıtlar aranırken YNK’den cevap geldi. Bafil Talabani, KDP’ye resti çekti. YNK yönetimden çekiliyor; ayrıca Kürdistan Bölgesi Parlamentosu’nun belirleyeceği her yönetim kademesini kendi bölgesinde belirlemeyi düşünüyor. Başkanlık, başbakanlık, bakanlar kurulu… Yani? Yani Kürdistan Bölgesi an itibariyle iki bölünmüş durumda.
Parlamento nasıl faal hale geldi?
20 Ekim 2024 tarihinde gerçekleşen Kürdistan Bölgesi parlamento seçimleri sonrası KDP ve YNK arasında hükümetin kurulması gündemiyle onlarca görüşme gerçekleşti ancak hiçbir sonuca varılamadı.
Kürdistan Bölgesi Parlamentosu’nda KDP-YNK kürsü sayısı;
YNK: 23 + 2 bileşen (ek olarak 15 kürsü kazanan muhalefet partisi Yeni Nesil Hareketi ile ittifak)
KDP: 39 + 3 bileşen
Tüm bu görüşmelerde YNK Silêmanî ile Erbil, başka bir ifadeyle KDP ile YNK arasında bir güç dengesi oluşturmayı hedefledi. YNK, Kürdistan Bölgesi Başkanlığı veya Başbakanlık postlarından birini istiyordu. Yanı sıra İçişleri Bakanlığı’nı talep ediyordu. YNK’ye göre bu 3 önemli hükümet postun tamamının KDP’de olamayacağını ifade ediyor, bu makamların YNK’ye ve Silêmani’ye karşı siyaset ürettiğini söylüyordu.
KDP kimi zaman İçişleri Bakanlığı konusunda bir yumuşamaya gidilebileceğinin sinyalleri vardı. Ancak bu durumda da İçişleri Bakanlığı’nın birçok yetkisinin Başbakan’a devredileceği şartıyla…
YNK’ye göre mevcut seçim sonuçları Yeni Nesil Hareketi ittifakıyla birlikte bir eşitlik yakalanmıştı ve hükümet de buna göre şekillenmeliydi.
KDP, Yeni Nesil İttifakı ile değil, YNK’yi tek başına muhatap alacağını söyledi. Görüşmeler özünde bu ittifaktan sonra koptu. KDP’nin temel gayesi de tüm bu görüşmelerde mevcut gücünü muhafaza etmek, statükoyu sürdürmekti.
4 Kasım’da YNK olmadan KDP sürpriz bir şekilde parlamentoyu açabildi. Yüzde 50+1 sayısına ulaşıldı, 52 üye ile parlamento faal hale geldi. YNK 3, Yeni Nesil Hareketi 3, muhalif parti Helwest Hareketi 2 fire verdi. Bafil Talabani’ye karşı darbe yapacağı sırada tutuklanan Lahur Şeyh Cengi’nin kurduğu Berey Gel (Halk Cephesi) 1, Sosyalist Parti’den 1 parlamenter bu oturuma katıldı. Oturuma katılan 52 üyenin oyunun tamamını alan Vala Ferid, parlamento başkanı seçildi. Halkların kardeşliğini tüm ağlarıyla hedef alan KDP ilginçtir ki parlamento başkan yardımcılığına azınlık kotasından Asuri vekil Rami Nuri’yi, Parlamento Genel Sekreterliği’ne ise Türkmen vekil Muna Kahveci’yi getirdi.
Parlamento oturumuna katılanlar;
KDP 39 + 3 azınlık üye
YNK 3 fire
Yeni Nesil: 3 fire
Helwest Hareketi: 2 fire
Halk Cephesi: 1
Sosyalist Parti: 1
YNK’de olağanüstü toplantı
YNK aynı gün olağanüstü toplantı kararı aldı. 5 Kasım’da birkaç saat süren toplantı sonrası Bafil Talabani YNK Politbüro Merkezi’nden ayrılarak evine geçti. Beklenen açıklama bu toplantıdan birkaç saat sonra geldi. Bafil Talabani, tüm kritik süreçlerde olduğu gibi kamuoyuna yine bir video ile seslendi ve hükümetten çekildiğini duyurdu.
Bafil Talabani, KDP gibi tehdit ve şantajla birilerini düşürmeyi doğru bulmadıklarını, bunun halkın iradesine saygısızlık olduğunu söyledi. 15 defa KDP ile ‘başka bir hükümet’ kurabilmek için görüştüğünü söyledi. Ancak ‘başka hükümet’ mümkün olmadı ve ‘eski hükümet’ devam etti. Bafil Talabani’ye göre mevcut hükümet ‘Faşıl’ bir hükümet. Yani fiyasko, yani başarısız. O halde ‘YNK artık bu faşıl hükümetten çekiliyor’ dedi.
‘Oyunu siz başlattınız, ben bitireceğim’
Yönetim organlarından çekilme kararı alan Bafil Talabani, tüm gücüyle kendi bölgesinde halkın ihtiyaçlarını karşılayacağını bildirdi. Parlamento ne atama yaparsa -başkan, başbakan, bakan vb.- kendi bölgesinde paralelini belirleyecek. ‘oyunu siz başlattınız ama ben bitireceğim’ diyen Bafil Talabani, bu kararı almaya mecbur kaldıklarını söylüyor.
Mevcut durumda parlamento açılmış olsa da hükümet için müzakereler devam edebilir. Ancak KDP’nin YNK’siz bir parlamentoyu toplayabilmesi sonrası YNK’nin şartlarını ne kadar karşılayacağı muamma. Yanı sıra kendisinden neredeyse kopma düzeyine gelen bir YNK-Silêmanî’nin taleplerini görmezden gelmek de ayrı bir çıkmaz.
Görüldüğü üzere KDP’nin YNK’ye karşı elde etmiş olduğu zafer, Federe Kürdistan Bölgesi’ni daha fazla daralttı. Muhtemelen Bağdat karşısında daha zayıf kalınacak. Bağdat ise her geçen gün merkezi otoritesini güçlendiren hamleler yapıyor. Bütçe, maaşlar, gümrük gelirleri, petrol… Dolayısıyla bu zafer olsa olsa bir Pirus Zaferi olarak KDP’nin hanesine yazılabilir. Kazandım derken kendisi başta olmak üzere herkese kaybettiriyor.
Kürt halkının geleceğinin tam bir belirsizliğe mahkum edilmek istendiği böylesi kritik bir süreçte Federe Kürdistan Bölgesi’nde birliğe daha fazla ihtiyaç duyuluyordu. Ancak bu birlik inşa edilmek yerine Kürtleri her yerde negatif etkileyecek bir bölünmeye gidilmiş oldu. Kürtlerin geleceği statükoya kurban ediliyor resmen.
Federe Kürdistan Bölgesi’ndeki mevcut durumun Kürt Özgürlük Hareketi’nin arabuluculuğuna ve daha da önemlisi Önder Abdullah Öcalan’ın doğrudan topluma ulaşacağı bir birlik mesajına ihtiyacı var.
