‘’Gezegen bizi kurtaracağı düşünülen insanlarca öldürülüyor.’’
Greta Thunberg
COP taraflar konferansı demek. İyi de taraflar ne tarafa bakıyor? Birleşmiş Milletler İklim ve Çevre Konferansı’nın 31.’si Antalya’da yapılıyor. Konferans için doğa tahribatı şampiyonu Türkiye’nin seçilmesi şaşırtıcı değil… 1995’den beri tekrarlanan bu konferanslar seyirciyi oyalamanın hizmetinde… COP’larda hamaset nutukları atılmaya devam ederken iklim krizi, ekolojik yıkım ve sosyal kötülükler (işsizlik, açlık, yoksulluk, sefalet) derinleşiyor. Bu arada dev şirketlerin kasaları da dolmaya devam ediyor. Oysa boşuna ‘’her söz her ağıza yakışmaz’’ denmemiştir.
Kapitalizmi sorun etmeden, onu şeylerin normal hali sayarak bu dünyada hiçbir temel sorunla yüzleşmek mümkün değildir. Kapitalizm sınırsız büyüme, yayılma, genişleme eğilimine ve dinamiğine sahip netameli bir sistemdir. Lakin bu dünyanın kaynakları sınırlı. Ölçüsüzlük, aşırılık ve yıkım kapitalizmin karakteridir… Yunan mitolojisindeki Kral Erysichon gibi her şeyi yutuyor. Erysichon, çevresinde ne var ne yoksa yiyip bitiriyor, ortalıkta yiyecek bir şey kalmayınca da kendi kendini yiyor… Bu efsane geride kalan dönemde ölçüsüzlüğün, aşırılığın, açgözlülüğün, doymak bilmezliğin çok bilinen sembollerinden biri olmuştur.
Oysa etik sınır demektir, potansiyel olarak yapılabilir olandan sakınmaktır. Kapitalizmde Kral Erysichon gibi aç gözlülükte hiçbir sınır tanımıyor. İnsan ve toplum yaşamının tüm veçhelerini kolonize ediyor (sömürgeleştiriyor)… Esasen büyüme veya yok olma ikilemi söz konusu iken başka türlü olması mümkün değildir. Hiçbir kapitalist veya kapitalist işletme, vahşi rekabet koşullarında bana bu kadarı yeter, burada durayım diyemez. Durduğunda arkadan gelenler tarafından yutulur, yarış alanının dışına atılır… Dolayısıyla kapitalistin iradesinin hiçbir karşılığı yoktur.
Lâkin bu dünyanın kaynakları sınırlı… Bir zaman geliyor şimdilerde olduğu gibi sınırsız büyüme, sınırsız üretim ve sınırsız tüketim doğal kaynakların sınırına dayanıyor. Bu gün doğadan çekilen kaynak 100 milyar tonu aşmış bulunuyor ki, bu 1970’lerdeki düzeyin üç katı…
Her geçen gün karbon gazı emisyonu artıyor, kaynaklar kıtlaşıyor, biyolojik çeşitlilik azalıyor. Tüm kaynaklar kıtlaşıyor. Nitekim, geçen yıl (2025) Dünya Limit Aşımı Günü 24 Temmuz’a gerilemişti ki bu 5 ay 6 gün doğaya borçlu yaşamak anlamına geliyor…
Bir şey üretmek demek, doğadan bir şeyler çekmek, azaltmak, eksiltmek demektir. Üstelik üretirken de tüketirken de kirletmek kaçınılmazdır. Eğer dünyanın geri kalanı da (yeryüzünün lanetlileri) Batı’nın şımarık zenginleri kadar üretmeye, tüketmeye, kirletmeye kalkarsa dünyanın kaynakları birkaç günde tükenirdi…
Kapitalizm doğayı (ormanları, okyanusları, toprağı, madenleri) bir kâr aracına dönüştürüyor. Oysa şımarık üretim ve tüketim her geçen gün yaşam kalitesini kötüleştiriyor.
Aslında yapılması gereken bir sır değil vakitlice saçma üretimi, sefil tüketimi kısmak, üretimin yönünü gerçek ihtiyaçlara döndürmek gerekiyor… Nitekim bu gün doğadan çekilen kaynağın %30’uyla, 8,5 milyar insanı insan haysiyetine yaraşır mütevazi bir standartta yaşatmak mümkün… İnsan ve toplum yaşamı için gereksiz, zararlı, vazgeçilebilir milyonlarca şey üretiliyor, satılıyor, tüketiliyor. Bu sefil süreç bu rotada devam ettiği sürece, atmosfer ısısının 1,5 santigrat derece düzeyinde tutmak olanaksız hale gelecektir. COP’larda hamaset nutukları atılmaya, petrol, kömür, doğalgaz, otomotiv tekellerinin kasaları dolmaya, turizmciler bayram etmeye devam edecektir…
Ya vakitlice kapitalizmden çıkılacak ya da insanlığın ve uygarlığın bir geleceği olmayacak… Kimse kendini aldatmasın… Zira çöküş çoktan başlamış bulunuyor. Nitekim 1970’lerden bu yana omurgalı hayvan nüfusu %69 azaldı… Bir milyon türün varlığı da yok olmanın eşiğinde…
Topraklar çölleşiyor, okyanuslarda oksijen oranı azalıyor, atmosfer ısınıyor, hava kirleniyor. Kapitalizm dahilinde işlerin daha da sarpa sarması kaçınılmaz. Bu yüzden kapitalizmden çıkmak bir tercih sorunu değil, bir zorunluluk. Eğer bu sefil süreç vakitlice durdurulamazsa insanlığın ve bir bütün olarak canlıların bir geleceği olmayacak… Tabi bunları söylemek de bir hezeyan veya felaket tellallığı değil…









