Pasûr’un 1993’te yakılan ve 2004’de geri dönüşlerin olduğu Pîrêş mezrasındaki yurttaşlar, yol, su ve elektriğin olmadığı bir yaşama mahkum edildiklerini belirterek, ‘Biz de bu halkın bir parçasıysak elektriğimiz, suyumuz, yolumuz, sağlık ocağımız ve okulumuz olmalı’ dedi
Amed’in Pasûr (Kulp) ilçesine bağlı Nedara Mahallesi’nin Pîrêş mezrasında (Büyükşehir yasası öncesi köydü) yaşayan yurttaşlar, 1993 yılında köylerinin yakılmasıyla topraklarını terk etmek zorunda kaldı. 2004’te ailelerinden kalan topraklara geri dönen yurttaşlar, aradan geçen yıllara rağmen elektrik, su ve yol gibi temel hizmetlerden yoksun yaşamlarını sürdürüyor.
Pîrêş mezrasında 69 hane bulunuyor, çevredeki evlerle birlikte bu sayı 150’yi aşıyor. Yıllardır elektrik direklerinin dahi bulunmadığı mezrada yaşayan yurttaşlar, güneş panelleri ve gaz lambalarıyla aydınlatma ihtiyaçlarını karşılıyor, sularını yaklaşık 3 kilometre uzaklıktaki dereden karşılıyor.
Bozuk yollar nedeniyle ciddi ulaşım sorunları da yaşayan yurttaşlar, yıllardır yaşadıkları toprakları terk etmek istemediklerini belirterek, karşı karşıya kaldıkları zorluklara dair konuştu.
‘Kışın burada kalamıyor, hayvanlarımızı beslemekte zorlanıyoruz’
1993’te mezralarının ateşe verilmesiyle, hayvanlarını ve eşyalarını kaybettiklerini söyleyen Mirza Muhammet Aydın, “Her şeyimizi burada bıraktık. Geri dönerken neyimiz varsa sırtımızda taşıyarak getirdik. Burası dedelerimizin, babalarımızın mirasıdır. Hesapladığımızda 350 yıldan fazladır atalarımız burada yaşamış. Onların devri bitti, şimdi bizim devrimiz. Ama kışın burada kalamıyor, hayvanlarımızı beslemekte zorlanıyoruz. Çünkü elektriğimiz ve yolumuz yok” dedi.
Elektrik direği bulunmayan mezralarında güneş panelleriyle ihtiyaçlarını karşılamaya çalıştıklarını söyleyen Muhammet Aydın, “Panellerimizi sabah 06.00’da güneşe çıkarıyoruz, akşam 19.00’dan sonra içeri alıp prize takıyoruz. Ama saat 20.30-21.00 gibi enerji bitiyor. Ondan sonra da gaz lambası yakıyoruz. Biz elektrik ve yol istiyoruz” diye konuştu.
‘Ambulansın buraya gelme imkanı yok’
Mezralarında 5-6 yıl önce ağaçtan düşen 47 yaşındaki birinin ambulans gelene kadar yaşamını yitirdiğini anlatan Muhammet Aydın, “Birimiz hastalandığında; hastamızı sırtımızda asfalt yola kadar götürüyoruz. Ambulansın buraya gelme imkanı yok. Hastamızı yetiştirebilirsek yetiştiriyoruz, yetiştiremezsek hayatını kaybedebiliyor” ifadelerini kullandı.
‘Elbiselerimizi leğende elle yıkıyoruz’
75 yaşındaki Hanım Aydın, şeker, tansiyon ve kolesterol hastası ve bir bacağının da sakat olduğunu belirterek, su taşımakta ve çamaşır yıkamakta zorlandığını ifade etti. Hanım Aydın, “Elektriğimiz yok, suyumuz yok. Suyu dereden getiriyoruz. Elbiselerimizi leğende elle yıkıyoruz. Kollarım ağrıyor, dizim sakat. Elektrik olsaydı çamaşırlarımızı makineye atardık. Gençler bir şekilde idare ediyor ama bizim gibi yaşlılar için gerçekten çok zor. Ayda bir yıkanabiliyoruz. Biz de yolumuz, suyumuz, elektriğimiz olsun, buzdolabı ve çamaşır makinesi kullanabilelim istiyoruz” şeklinde konuştu.
‘İşlerimizi karanlıkta yapmak zorunda kalıyoruz’
Pîrêş’te yaşayan 21 yaşındaki Muhammet Poyraz da güneş panellerinin kışın yetersiz kaldığını belirterek, “Elektriksiz evlerimizde güneş panelleriyle elektrik üretmeye çalışıyoruz ama kışın enerji yetmiyor. İşlerimizi karanlıkta yapmak zorunda kalıyoruz. Sobayla evi doğru düzgün ısıtamıyoruz. Paneller de gece boyunca çalışmadığı için evlerimiz buz gibi oluyor” dedi.
Elektrik olmadığı için gençlerin buralara gelmediğini söyleyen Muhammet Poyraz, “Köyümüzü çok seviyorlar ama elektrik olmadığı için gelmiyorlar. Amcalarım yıl boyunca burada kalıyor, hayvancılık yapıyorlar. Kar yağdığında Pasûr’a gitmek zorunda kalıyorlar. Elektrik olsaydı gitmez, burada yaşarlardı” diye konuştu.
‘Hayvancılık yapıyoruz ama tereyağı, yoğurt ve peynir üretemiyoruz’
Edibe Abo, elektriksizlik nedeniyle gıdalarını koruyamadıklarını belirterek, “Ekmek yapıyoruz, bir gün kalınca bozuluyor. Et alıyoruz, aynı gün yemezsek bozuluyor. Hayvancılık yapıyoruz ama tereyağı, yoğurt ve peynir üretemiyoruz. Elektrik olmadığı için ürünler bozuluyor” diye kaydetti.
Ulaşım için yüksek ücretler ödediklerini söyleyen Edibe Abo, “Şehirden mezraya 5-6 bin liraya bizi ancak asfalt yola kadar bırakıyorlar. Sonrasını yürümek zorunda kalıyoruz. Çocuklarımız da elektrik ve okul olmadığı için gelmiyor. Ben burada doğup büyüdüm, o zamandan beri elektrik yok. Yolumuz yapılsın, elektriğimiz gelsin artık yeter” ifadelerini kullandı.
‘Kadınlar burada doğum yapmak zorunda kalıyor’
Muzaffer Aydın, 15 yıldır burada yaşadığını belirterek, hastaneye ulaşım konusunda ciddi zorluklar çektiklerini söyledi. Kadınların doğum sırasında da risk altında olduğuna dikkat çeken Muzaffer Aydın, “Yaklaşık 13 kilometrelik yolun asfaltı yok. Kadınlar burada doğum yapmak zorunda kalıyor. Riskli doğumlarda hastaneye yetişene kadar iç kanama geçirip yaşamını yitirenler oluyor” diye konuştu.
Bütün bunlara rağmen mezralarını terk etmek istemediklerini vurgulayan Muzaffer Aydın, “Burayı seviyoruz ve buradan gitmek istemiyoruz ama elektrik olmadığından burada bir şey yapamıyoruz. Biz de bu halkın bir parçasıysak elektriğimiz, suyumuz, yolumuz, sağlık ocağımız ve okulumuz olmalı” dedi.
‘Artık bu çileyi çekmek istemiyoruz’
Abdulselam Polat da kendi mezralarının yakınında bulunan Mûş’a bağlı Kelişî, Geliyê Aliyan ve Gelîguzan köylerinde elektrik, su ve yolun bulunduğunu ama Pîrêş’in ise bu hizmetlerden yoksun olduğunu anımsattı. Abdulselam Polat, “Onların elektriği, suyu ve yolu var ama bizim yok. Güneş paneli getirip takıyoruz ama güneş olmayınca çalışmıyor. Karanlıkta el feneriyle idare etmeye çalışıyoruz. Biz de insanız. Bize elektrik, su ve yol yapılsın. Artık bu çileyi çekmek istemiyoruz” dedi.
Mezrada 23 yıldır yaşadığını belirten Sıdıka Polat (60) ise “Her şey bizim omuzlarımızda. Elektrik olsa buzdolabı, çamaşır makinesi alırız. Artık yeter! Elektrik istiyoruz, bu mağduriyeti daha fazla yaşamak istemiyoruz” diye konuştu.
‘Sularını da dereden taşıyorlar, bir sorun yok’
İddialara dair aradığımız Dicle Elektrik Dağıtım A.Ş. (DEDAŞ) yetkilileri, mezranın elektrik yapımına dair sıraya koyduklarını, en kısa zamanda mahalleye elektriği götüreceklerini ileri sürdü. Pasûr Belediyesi ise yol ve su sorununa dair şunları söyledi:
“Mezranın yollarının bir kısmına kadar yaptık. Fakat sonrası için bu hava koşullarında yapmak mümkün değil. Sularını da dereden taşıyorlar, bir sorun yok.”
Haber: Ezgi Güngör \ MA
