Amed’in Pîran ilçesine bağlı Şingring Corîn köyü, 1994 yılında askerler tarafından yakılarak boşaltıldı. Aradan geçen 32 yıla rağmen köyleriyle bağlarını koparmayan yurttaşlar, elektrik, su ve yol taleplerinin karşılanarak topraklarına dönmek istiyor
Devletin baskı politikalarıyla Kürdistan’da 1990’lı yıllarda binlerce köy ve mezra yakılıp yıkılarak insanlar göç etmeye zorlandı. Bu süreçte evlerini, bağlarını, bahçelerini ve geçim kaynaklarını geride bırakmak zorunda kalan yurttaşlar, yıllarca doğup büyüdükleri topraklara dönme mücadelesini sürdürdü.
Boşaltılan köylerden biri de Amed’in Pîran (Dicle) ilçesine bağlı Şingring Corîn (Kayı) köyü (2014 büyükşehir yasasıyla mahalle oldu). Boşaltılan köyde şimdi, yakılan evlerin harabe taşlar ve taşları saran otlar var. Çocukluğunun geçtiği köyden 1994 yılında zorla çıkarılan Mehmet Zeki Kalkan, köyün boşaltılmasına giden sürecin ise 1992 yılında başladığını belirtti. Mehmet Zeki Kalkan, askerlerin köye geldiklerinde halkı çeşme başında topladığını ve baskı uyguladığını kaydederek, ekledi:
“1992 yılında bazen operasyonlar oluyordu. Askerler geldiklerinde bütün köylüyü çeşme başında toplar, işkence yaparlardı. Köyü boşaltmaya zorluyorlardı. Yaşım küçüktü, hangi sebepten olduğunu anlamıyordum. Niye köyümüzü boşaltıyorlar, niye bizi kovuyorlar diye düşünüyordum. Bu baskılar nedeniyle köyün yarısı 1992 yılında göç etmek zorunda kaldı.”

‘Evleri ateşe verdiler’
1994 yılına gelindiğinde ise köylerinin yakıldığını söyleyen Mehmet Zeki Kalkan, çocuk yaşta olmasına rağmen unutamadığı o günü, “Yakıldığı gün herkes günlük işlerini yapıyordu. Bir anda askerler geldi, herkesi topladı. ‘Köyü boşaltacaksınız’ dediler. Köylüler kabul etmiyordu. ‘Nereye gideceğiz, imkanımız yok, nereye gidelim?’ diye soruyorlardı. Askerler ise ‘Çevre köyler boşaldı, siz de gideceksiniz’ diyordu. Köylüleri çeşmenin önünde topladılar işkence ettiler, sonra da evleri ateşe verdiler” ifadeleriyle anlattı.
‘Askerler hep köydeydi’
Köyde askerlerin sürekli bulunduğunu ve çocukların kendi aralarında konuşurken dahi ailelerinin onları uyardığını anlatan Mehmet Zeki Kalkan, “Çocuktuk, kendi aramızda bir şey konuştuğumuzda annelerimiz, babalarımız sürekli bizi uyarıyordu. ‘Askerden bahsetmeyin, konuşmayın, duyarlar’ diyorlardı. Askerler ya köyün içindeydi ya da çeşme başındaydı. Ben de kendi kendime düşünüyordum, neyi duyacaklar, biz ne konuşuyoruz? O zaman anlamıyordum. Biraz büyüdükten sonra bunların devlet politikaları olduğunu anladım” diye belirtti.
‘Herkes ağlayarak köyü terk etti’
Köyden ayrılmak zorunda kalan ailelerin büyük bir belirsizlik içinde göç ettiğine dikkat çeken Mehmet Zeki Kalkan, o dönem yaşanan ekonomik zorluklara dikkat çekerek, “Bizim aşağıda bir komşu köyümüz vardı. Orada akrabalarımız yaşıyordu. Bize ‘evinizi buraya getirin’ dediler. Eşyalarımızı katırlarla taşıdık. Sadece 3-5 kamyon vardı, onlar da herkesin eline düşmüyordu. Köylüler eşyalarını yükleyip gidiyordu. O kadar acıydı ki her çıkan aile diğerinden helallik bile istemiyordu. Yükünü bindiren arkasına bakmadan gidiyordu. Evini, barkını, doğanı terk edip gitmek zorunda kalıyorsun. Herkes ağlayarak, üzülerek gidiyordu. Bu güzelliği, bu doğayı bırakıp gidiyorlardı. Gittikleri yerde ne yaşayacaklarını, nasıl geçim sağlayacaklarını bilmiyorlardı. İnsanlarda büyük bir korku ve tedirginlik vardı” ifadelerini kullandı.
‘Köyümüze gündüz gelip akşam dönüyorduk’
Göç ettikten sonra yaklaşık 7 kilometre uzaklıktaki akrabalarının yaşadığı köye yerleştiklerini belirten Mehmet Zeki Kalkan, buna rağmen doğup büyüdükleri topraklarla bağlarını koparmadıklarını söyledi. Mehmet Zeki Kalkan, şöyle devam etti:
“1994’ten bu yana köyümüz terk etmedik. Köyümüze gündüz gelip akşamüstü gidiyorduk. Bağ, bostan ekiyorduk. Bademlerimiz, meyvelerimiz vardı. Geçimimiz için her şeyimizi buradan sağlıyorduk. Bugüne kadar da böyle devam etti. Burayı hiçbir zaman sahipsiz bırakmadık. Başkaları tarafından zarar görmesini istemedik.
Zaman zaman köye giriş çıkışlar engelleniyordu bazen 2 yıl, 1 yıl bazen de aylarca gelip gidemiyorduk. Nedenini sorduğumuzda ise ‘güvenlik gerekçesi’ diyorlardı. Burada çok güzel bir hayatımız vardı. En azından çocukluğumuz neşeli geçiyordu. 11 kardeştik, hepimiz bu evde yaşadık. Hiçbir zaman buradan kopmadık. 7 kilometre ötedeki köyde yaşıyoruz ama burası bizim doğduğumuz yer, kendi köyümüz, kendi coğrafyamız. Eskiden de cennet gibi bir yerdi. Sonradan insansızlaştırıldı ama hala cennet gibi hiçbir zaman buradan kopmadık. Geldik, gittik, sahip çıktık.”
‘70-80 hane yeniden dönmek istiyor’
Köylerinde boşaltılmadan önce yaklaşık 70-80 haneye olduğunu aktaran Mehmet Zeki Kalkan, taleplerinin yol ve yaşam koşullarının sağlanması olduğunu dile getirerek, “Bütün köylüler geri gelmek, yeniden burada yaşamak istiyor. Kültürünü yaşatmak, kendi toprağında yaşamak istiyor. Köylüler yolların yapılmasını, gerekli imkanların sağlanmasını istiyor. Evlerimizi tekrar yapmak, kendi köyümüze geri dönmek istiyoruz” diye ekledi. Babasının yaşamını yitirmeden önce kendilerine köyü terk etmemeleri yönünde vasiyette bulunduğunu anlatan Mehmet Zeki Kalkan, bu sözün kendisi için bir sorumluluğa dönüştüğünü dile getirdi. Mehmet Zeki Kalkan şöyle devam etti:
“Babam vefat ettiğinde bile ‘sakın köyü terk etmeyin’ dedi. Bunu hiç unutmuyorum. Ucunda ne olursa olsun yine de köyümü bırakmayacağım. Gelip yerleşeceğim. Hedefim budur, amacım budur. Burada yaşamaya devam edeceğiz.”
Mehmet Zeki Kalkan, köylerine dönmek istediğini vurgulayarak, elektrik, su verilerek yeniden yaşam sağlayabilmeleri için yollarının yapılmasını istedi.
Kaynak: MA









