Filistinli taban hareketleri ve çevre örgütleri, COP31 zirvesinde İsrail’e yönelik enerji ambargosu ve askeri salımların iklim gündemine alınması çağrısı yaptı. Açıklamada, Filistin özgürleşmeden iklim adaletinin sağlanamayacağı vurgulandı
Antalya’da başlayan Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Konferansı (COP31) kapsamında, Filistinli taban örgütleri, çevre ve insan hakları kuruluşları ortak bir açıklama yayımladı. Filistin İklim Stratejisi Enstitüsü (PICS), Filistin Boykot, Yatırımların Geri Çekilmesi ve Yaptırım Hareketi (BDS), Apartheid Duvarına Karşı Kampanya (Stop the Wall), Filistin Çevre Sivil Toplum Kuruluşları Ağı (PENGON), Filistin İçin Küresel Enerji Ambargosu (GEEP) ve Filistin Kamu Diplomasisi Enstitüsü (PIPD) tarafından imzalanan metinde, Filistin’in özgürleşmesinin iklim adaletinin ayrılmaz bir parçası olduğu belirtildi.
İklim adaleti ve Filistin
Açıklamada, Ekim 2023’ten bu yana İsrail’in Gazze’de Filistin halkına yönelik saldırılarını sürdürdüğü, Batı Şeria’da etnik temizlik politikalarını yoğunlaştırdığı ifade edildi. Uluslararası Adalet Divanı’nın (ICJ) İsrail’in işgal altındaki Filistin topraklarındaki varlığının hukuka aykırı olduğuna hükmettiği hatırlatılan metinde, Eylül 2025’te BM Bağımsız Uluslararası Soruşturma Komisyonu’nun İsrail’in Gazze’de soykırım suçu işlediği sonucuna vardığı kaydedildi. Örgütler, fosil yakıt tedarik zincirlerinin İsrail’in askeri saldırganlığını beslediğini, askeri operasyonlar ve yeniden inşa süreçlerinin devasa sera gazı salımuna yol açtığını vurguladı. Ekim 2023 ile Ocak 2025 arasındaki 15 aylık dönemde Gazze ve Lübnan’daki askeri operasyonlar ile yıkım ve yeniden inşa faaliyetlerinden kaynaklanan toplam karbon salımının 33 milyon tonu aştığı, bunun Ürdün’ün bir yıllık toplam karbon salımına eşdeğer olduğu belirtildi. Söz konusu salımların uluslararası iklim müzakerelerinin dışında tutulduğu ifade edildi.
Baskılar sonuç veriyor
Açıklamada, İsrail’in uluslararası hukuku ihlal etmeyi sürdürmesini mümkün kılan cezasızlığın, devletlerin ve şirketlerin yükümlülüklerini yerine getirmemesinden kaynaklandığı belirtildi. Filistinlilerin öncülüğündeki BDS kampanyaları ve işçi örgütlenmelerinin bu suç ortaklığını sona erdirmek için mücadele ettiği vurgulandı. Metinde, bu baskıların somut sonuçlarına da yer verildi. ReCommon, BDS İtalya ve Disrupt Power’ın kampanyası sonucunda İtalyan enerji şirketi Eni’nin Filistin’in doğal gaz kaynaklarını ele geçirmeyi amaçlayan İsrail konsorsiyumundan çekildiği hatırlatıldı. BDS Brezilya ve diğer hareketlerin mücadelesiyle Sindipetro-RJ’nin Brezilya’nın 2025 yılında İsrail’e doğrudan petrol ihracatı yapmadığını bildirdiği, İspanyol hükümetinin ise silah ve çift kullanımlı teknolojilerin transferine kısıtlamalar getirdiği aktarıldı. Ayrıca, WhoProfits’in araştırmaları ve BDS kampanyaları sonucunda İsrail merkezli Netafim ile Meksikalı sahibi Orbia’nın BM’nin suç ortaklığı veri tabanına eklendiği kaydedildi.
Türkiye’nin rolü
Açıklamada, COP31’e ev sahipliği yapan Türkiye’nin tedarik zincirlerindeki rolüne özel bir bölüm ayrıldı. Türkiye’nin İsrail ile ticarete kısıtlamalar getirdiği ve askeri malzeme ihracatını yasakladığı hatırlatılsa da, çoğunluk hisseleri Azerbaycan devlet petrol şirketi SOCAR ve İngiliz enerji şirketi BP’ye ait olan Bakü-Tiflis-Ceyhan (BTC) boru hattı üzerinden taşınan Azerbaycan petrolünün Gürcistan ve Türkiye üzerinden geçerek Ceyhan Limanı aracılığıyla İsrail’e ulaşmaya devam ettiği vurgulandı. PICS ve GEEP tarafından hazırlanan araştırmaya atıfta bulunulan metinde, Türkiye’den üçüncü ülkeler üzerinden gerçekleştirilen transit geçişler de dahil olmak üzere İsrail’e gönderilen petrol sevkiyatlarının derhal durdurulması talep edildi. Bu sorumluluğun sadece petrol üreticilerini değil, SOCAR, BP, Vitol ile Heritage Petroleum FZCO dahil olmak üzere tüm boru hattı ortaklarını ve nakliye şirketlerini kapsadığı ifade edildi.
Enerji ambargosu talebi
Örgütler, COP31 kapsamında beş ana talep sıraladı. İsrail’in BM İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi’nden (UNFCCC) çıkarılması ve COP toplantılarından men edilmesi istenirken, Filistin’in enerji kaynaklarına yönelik gaspa son verilmesi talep edildi. İsrail’e enerji ambargosu uygulanması çağrısında bulunan örgütler, Chevron, SOCAR, BP, Vitol, Heritage Petroleum FZCO, Drummond ve Glencore gibi şirketler üzerindeki baskının artırılmasını istedi. Tarım-sanayi şirketlerinin suç ortaklığına, su apartheid’ına ve yeşil aklamaya son verilmesi gerektiği belirtilirken, Netafim, Adama, ICL Group ve Mekorot gibi şirketlerin boykot edilmesi çağrısı yapıldı. Son olarak, askeri ve çatışma kaynaklı salımların iklim gündemine alınması istenerek, askeri salımların kapsamlı ve şeffaf biçimde raporlanması için resmi bir UNFCCC süreci başlatılması talep edildi.
HABER MERKEZİ
