Galler’de, işçilerin yönettiği ‘Tower’ madenindeydik. Thatcher hükümetinin başlattığı maden kapatmaları, madencileri sokağa atmayı sürdürmüş; sıra 1994’de Tower’a da geldiğinde, işçiler buna boyun eğmemiş, tazminatlarını birleştirerek madeni satın almış ve yeniden üretime başlamışlardı. Bir de kızıl bayrak çekmişlerdi o günlerde madene. Önce o görünüyordu uzaktan. Güzel dalgalanıyordu bayrak soldan sola, soldan sola…
“Hiç kaza oldu mu?” diye sordum. Madeni kendi yönetimlerine almalarının üzerinden yıllar geçmişti ve işçi yönetiminde işliyordu maden. “Hiç olmadı,” dediler hemen. Biraz ısrar ettim: “Hiç mi?” diye. Çünkü biliyorsunuz, bu işin fıtratında vardı kaza! Çok cinayet romanı okumuştuk biz ve seri cinayetlerin yakın tanığıydık. Başını arkaya çevirdi, diğer işçi arkadaşlarına sordu: “Hiç kaza olmuş muydu?” “Yoo,” dedi hepsi. O sırada kömür karası bulaşmış tulumlarını çıkarıyorlardı üstlerinden. Biri dayanamadı sanırım ısrarıma: “Bir kere parmağı biraz kesilmişti arkadaşın,” dedi. Hepsi başlarını sallayıp duşa girdiler.
“Duşa girdiler” diye de özellikle vurguladım. O kadar çok maden biliyorum ki zorunlu olmasına rağmen duşu olmayan… Ya da kurumuş ağaç dalları gibi susuz sarkan kırık duş başlıkları geliyor gözümün önüne…
“Kazmanın sapını da biz satın alıyoruz,” demişti bana Bolu’da bir maden işçisi. Ayda en az iki kazma sapı kırılıyordu.
Her iş cinayetinde bu konuşma geliyor aklıma. İşçilerin fabrikaları, madenleri işgal etmesinin ve işçi yönetiminin nesneyi bükücü bir etkisi var. Aradan patronlar süpürüldüğünde, paranın önemli bir kısmına manasızca el koyanlar temizlenmiyor sadece. Seri cinayetlerin failleri, boş konuşan yetkililer, irili ufaklı başkanlar ve başkanın adamları ve onların sahte üzüntülü mesajları ve suratlarına yerleştirdikleri sarı leblebi gibi bakışları, her şey, bükülmüş nesnenin altında kalıyor ve canları cehenneme gidiyor.
Yoksa ağıt yakmaktan başka bir şey kalmıyor her seferinde bize ve derin bir acı, altında kaldığımız…
