Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı’nın 2027 yılı bütçesi görüşümelerin konuşan DEM Partili Adalet Kaya, engellilik politikalarının eşit yurttaşlık temelinde yeniden ele alınmasını istedi. CHP’li Selma Aliye Kavaf, her üç çocuktan birinden fazlasının yoksulluk veya sosyal dışlanma riski altında olduğunu belirtti
Meclis Plan ve Bütçe Komisyonu’nda görüşülen 2027 Merkezi Yönetim Bütçe Kanun Teklifi kapsamında Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı’nın 2027 yılı bütçe görüşmeleri milletvekillerinin konuşmalarıyla devam etti. Görüşmelerde engelli yurttaşların verilerinin dahi net olarak bilinmediği, sosyal hizmetlere ayrılan bütçenin yetersiz kaldığı ve çocuk yoksulluğunun arttığı vurgulandı.
Engelli nüfusuna ilişkin veriler net değil
DEM Parti Amed Milletvekili Adalet Kaya, bakanlığın geniş bir sorun alanını ve kamusal hizmetlere erişimde öncelik verilmesi gereken toplumsal kesimleri kapsadığını belirterek konuşmasında engelli ve yaşlı haklarına dikkat çekti. Genel bütçe görüşmelerinde engellilere yeterli kaynak ayrılmadığını dile getirdiğini hatırlatan Adalet Kaya, “325 milyar lira ayrılmış bu başlıkta. Dolayısıyla ne yazık ki yeterli değil” dedi.
Engelli haklarına yönelik politika geliştirmek ve eksiklikleri tespit etmek için verilere ihtiyaç olduğunu ancak Türkiye’de engelli nüfusunun dahi bilinmediğini ifade eden Adalet Kaya, sosyal haritalama ve veri çalışmalarının yalnızca AKP’li belediyelerle paylaşıldığını söyledi. Adalet Kaya, bölgedeki ve farklı partilere ait belediyelerin bu verilerden yararlandırılmadığını belirterek yerel yönetimler, sivil toplum kuruluşları ve bakanlıklar arasındaki koordinasyonun önemine dikkat çekti.
‘Engellilik çok daha geniş bir tanımı kapsıyor’
Engellilik tanımının dar tutulduğunu söyleyen Adalet Kaya, engelliliğin yalnızca işitme, görme ve fiziksel engellilik ya da nöroçeşitlilik üzerinden ele alınamayacağını belirtti. Alzheimer, disleksi, çölyak ve kas hastalıklarının da daha geniş bir engellilik spektrumu içerisinde değerlendirilmesi gerektiğini ifade etti.
Mevcut yasal düzenlemelerin engelliliği kusur, eksiklik ve korunmaya muhtaçlık üzerinden tanımladığını kaydeden Adalet Kaya, geleneksel tıbbi modelin engelli bireyleri toplumdan dışladığını ve pasifleştirdiğini söyledi. Engelliliğin bedensel, fiziksel ve nörolojik bir çeşitlilik olarak kabul edilmesi gerektiğini belirten Adalet Kaya, şöyle konuştu:
“Geleneksel tanımlamanın aksine engellilik bir farklılık, bedensel, fiziksel ve nörolojik bir çeşitlilik olarak ele alınmalı. Tıpkı inanç veya dil veya din, cinsiyet, etnik farklılık gibi toplumsal zenginlik olarak kabul edilmeli. Yasal düzenlemelerde eşitliliği, farklılıkların gözetildiği bir denklik eşit yurttaşlık yaklaşımıyla yeniden ele almadıkça engellilerin yaşamın merkezinde toplumla iç içe yaşamasının önünü açmak mümkün değil.”
Erişilebilirlik için yasal düzenleme çağrısı
Geçen yıl Meclis’te engelli bireylerin toplumsal hayata katılımının güçlendirilmesi amacıyla kurulan komisyonun çalışmalarını hatırlatan Adalet Kaya, bakanlık yetkililerinin erişilebilirlik konusunda kapsamlı sunumlar yaptığını söyledi. Mevzuatın yeterli olduğu ancak uygulamada sorunlar yaşandığı yönünde ortak bir görüş bulunduğunu belirten Adalet Kaya, bakanlığa eksikliklerin giderilmesi için hangi çalışmaların yürütüldüğünü ve ilgili kurumlarla yeterli işbirliği yapılıp yapılmadığını sordu.
Kamu İhale Kurumu mevzuatında erişilebilirlik standartlarına uygunluk şartının bulunmadığına da dikkat çeken Adalet Kaya, milletvekillerine yasal düzenleme çağrısı yaparak, “Burada yasal düzenlemede görev Meclise düşüyor. Ben de buradan milletvekili arkadaşlarıma çağrı yapıyorum. Bu düzenlemeyi gelin birlikte çıkaralım, hayata geçirelim” dedi.
Kavaf: Bakanlığın bütçedeki payı geriledi
CHP Manisa Milletvekili Selma Aliye Kavaf ise bakanlığın bütçe payındaki gerilemeye, yoksulluk verilerine ve sosyal desteklerin yetersizliğine dikkat çekti. Merkezi yönetim bütçesinin yüzde 43,7 arttığını, Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı bütçesindeki artışın ise yüzde 27,3’te kaldığını belirten Selma Aliye Kavaf, bakanlığın bütçedeki payının yüzde 2,80’den yüzde 2,48’e gerilediğini söyledi.
Çocuklarda yoksulluk veya sosyal dışlanma riskinin yüzde 36,8’e yükseldiğini ifade eden Selma Aliye Kavaf, 65 yaş aylığı ve en düşük emekli maaşının açlık ve yoksulluk sınırının altında kaldığını belirtti. Doğum yardımlarının da 2025 başından bu yana değişmediğini söyleyen Selma Aliye Kavaf, ikinci çocuk için verilen aylık 1.500 liranın yıl sonuna doğru alım gücünün yaklaşık 900 liraya düşeceğini kaydetti.
‘Her 3 çocuktan 1’inden fazlası yoksulluk riski altında’
Devletin 2027 yılında şans oyunlarından alacağı verginin 104 milyar liraya ulaşacağını ve bu tutarın 2020 yılındaki miktarın 30 katına karşılık geldiğini belirten Selma Aliye Kavaf, sosyal desteklerin yetersizliğini eleştirdi.
TÜİK verilerine göre 65 yaş üstü nüfusun 9 milyon 580 bin olduğunu hatırlatan Selma Aliye Kavaf, en düşük emekli aylığının 23 bin 552 lira, TÜRK-İŞ’in ekim ayı yoksulluk sınırının ise yaklaşık 124 bin lira olduğunu söyledi. Çocuk yoksulluğuna ilişkin verileri de paylaşan Selma Aliye Kavaf, “Çocuklarda yoksulluk ya da sosyal dışlanma riski yüzde 36,8 yani her 3 çocuktan 1’inden fazla ama bütçe gerekçesinde çocuk yoksulluğunu izleyen bir gösterge yok” dedi.
Eski bakanın dönemindeki fon krizine gönderme
Yeni Parti Rize Milletvekili Tahsin Ocaklı da konuşmasında kamuoyunda “fon vurgunu” olarak bilinen fon krizini ve eski Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanı Fatma Betül Sayan Kaya’nın dönemini gündeme getirdi. Ocaklı, “Fon soygununun tamamının açıklanmaması en büyük soygundur” dedi.
Ocaklı’nın sözlerine yanıt veren Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanı Mahinur Özdemir Göktaş, “Benimle ne alakası var?” diye sordu. Ocaklı ise “Sizinle ilgisi var demiyorum. Sizin oturduğunuz koltuğu kirletti diyorum” yanıtını verdi.
ANKARA
