İHD ve kayıp yakınları, faili meçhul şekilde katledilen ve kaybettirilen kadınlar için adalet talebinde bulundu
İnsan Hakları Derneği (İHD) ve kayıp yakınları her hafta “Kayıplar bulunsun, failler yargılansın” şiarıyla düzenlediği eylem devam etti. Amed, Êlih, Colemêrg, Riha ve İzmir’de bir araya gelen kayıp yakınları ve İHD, gözaltında kaybettirilenlerin akıbetini ve faillerini sordu.
Amed
İnsan Hakları Derneği (İHD) Amed Şubesi ile kayıp yakınlarının her hafta “Kayıplar bulunsun, failler yargılansın” şiarıyla düzenlediği eylem 928’inci haftasında da Koşuyolu Parkı’nda bulunan İnsan Hakkı Anıtı önünde sürdü. Eyleme çok sayıda siyasi parti ile sivil toplum örgütü temsilcisi ve kadın katıldı. Bu haftaki eylemde 25 Kasım Kadına Yönelik Şiddete Karşı Uluslararası Mücadele Günü dolayısıyla katledilen, kaybedilen ve akıbetine henüz ulaşılamayan kadınlar için adalet talep edildi.
Dünya Kavşağı’ndan Rojava Parkı’na yürüyüş gerçekleştirilecek
Dicle Amed Kadın Platformu (DAKAP) üyesi Esra Çiçek, kadınların erkek-devlet tarafından çokça şiddete maruz kaldığını belirterek, kadına yönelik şiddeti kınadı. 25 Kasım’da Dünya Kavşağı’ndan Rojava Parkı’na kadar yürüyüş gerçekleştireceklerini belirten Esra Çiçek, “Sesimizle, sloganımızla, zılgıtımızla bu şiddeti kınayacağız” dedi.
İHD Amed Şubesi Yönetim Kurulu üyesi Eylem Kaya, katledilen kadınların isimleri ile adalet talebini şöyle sıraladı:
- 1991 yılında Cizre’de gözaltına alındıktan 18 yıl sonra yol yapım çalışması sırasında kemikleri bulunan Makbule Ökden için,
- 17 Şubat 1992 tarihinde Nusaybin de korucu olmaları için yapılan baskıları protesto etmek isteyen halka askerlerce açılan ateş sonucu yaşamını yitiren Bedriye Gümüş için,
- 27 Temmuz 1992 tarihinde Dersim’de gözaltına alındıktan 8 gün sonra işkenceden tanınmaz haldeki bedeni Elazığ Karşıyaka Kartepe’de 14 Ağustos 1992 tarihinde gömülü bulunan, Ayten Öztürk için,
Kendisinden haber alınamayan kadınlar için…
- Mardin/Derik’te 2 kişi ile birlikte gözaltına alındıktan sonra kendisinden bir daha haber alınamayan Rıdda Yavuz için,
- Eylül 1993 tarihinde Hizbullah tarafından Nusaybin ilçesinin Selahaddin Eyyubi Mahallesi’nde başına çuval geçirilerek kaçırıldıktan sonra kendisinden bir daha haber alınamayan Sedika Dal için,
- 24 Aralık 1993 tarihinde Bitlis/Tatvan/ Wanik köyündeki evlerinden kardeşi Ramazan ile birlikte askerler tarafından gözaltına alındıktan sonra kendisinden bir daha haber alınamayan Hamide Şarlı için,
- 24 Eylül 1994 tarihinde Dersim/ Mirik’te köye yapılan askeri operasyon sonrası kendilerinden bir daha haber alınamayan Hatun Işık, Yeter Işık, Elif Işık, Gülizar Serin ve onun 3 yaşındaki kızı Dilek Serin için,
- 05 Ekim 1994 tarihinde İstanbul’da gözaltına alındıktan sonra kendisinden bir daha haber alınamayan Lütfiye Kaçar için,
- 17 Ekim 1994 tarihinde Muş’un Hasköy ilçesine bağlı Ortaç köyünde hayvanlarını sağmak için gittikleri yaylada askeri bir operasyonun ortasında kalan ve kendilerinden bir daha haber alınamayan Gülnaz Tatu ve Kadriye Tatu için,
- 24 Ocak 1995 tarihinde Ankara’da gözaltına alınan, işkence görmüş bedeni 76 gün sonra Kırıkkale Kimsesizler Mezarlığı’nda ‘kimliği meçhul kişi’ olarak gömülü bulunan Ayşenur Şimşek için,
- Mayıs 1995 tarihinde Diyarbakır/Bismil’de gözaltına alındıktan sonra kendisinden bir daha haber alınamayan Hatice Şimşek için,
- 07 Eylül 1996 tarihinde Diyarbakır/ Bağlar ‘da bulunan bir eve Diyarbakır Emniyet Müdürlüğü’ne bağlı sivil polisler tarafından yapılan baskında gözaltına alındıktan sonra kendisinden bir daha haber alınamayan Şükran Daş için,
- 10 Eylül 1996 tarihinde evine 1 kilometre uzaklıkta bulunan tarlasını sularken emniyet müdürlüğü tarafından açılan ateş sonucu yaşamını yitiren Hatice Atalay için,
- 28 Kasım 1996 tarihinde Diyarbakır’da eşi Mahmut ile birlikte gözaltına alınan ve 2 yıl sonra kimsesiz olarak defnedildiği Cizre Asri Mezarlığı ‘na ‘kimliği meçhul kişi’ olarak gömüldüğü anlaşılan ancak mezarına hala ulaşılamayan Fahriye Mordeniz için,
- 26 Eylül 1997 tarihinde Kulp-Diyarbakır yolunda otomobilleri durdurularak eşi Orhan ile birlikte beyaz Toros ile kaçırılan ve kendisinden bir daha haber alınamayan Zozan Eren için,
- 31 Mart 1998 tarihinde İzmir/Çeşme/Alaçatı’da 3 arkadaş ile birlikte gözaltına alındıktan sonra kendisinden bir daha haber alınamayan Neslihan Uslu için,
- 16 Temmuz 1998 gecesi derin devlet bağlantılı Hizbullah tarafından Mersin’de kaçırılan, 21 Ocak 2000 tarihinde İşkence edildikten sonra Konya Meram’daki bir villanın bodrumunda cansız bedenine ulaşılan Konca Kuriş için,
- Silopi de 14 Aralık 2015 tarihinde ilan edilen sokağa çıkma yasağı sırasında öldürülen ve cenazesi yedi gün boyunca sokak ortasında bekletilen Taybet İnan (Taybet Ana) için,
- 5 Ocak 2020 tarihinde Dersim de kaybolan ve o tarihten bu yana kendisinden bir daha haber alınamayan Gülistan Doku için,
Katledilen kadın gazeteciler için…
- Süleymaniye’deki evinin önünde 4 Ekim 2022 de silahlı saldırıya uğrayan Nagihan Akarsel için,
- 23 Ağustos 2024 tarihinde Süleymaniye’de SİHA saldırısı sonucu hayatını kaybeden Gülistan Tara için,
- 19 Aralık 2024 tarihinde arkadaşı Nazım Daştan ile birlikte Rojava’daki gelişmeleri yerinde takip ederken hava saldırısı sonucu katledilen gazeteci Cihan Bilgin için adalet istiyoruz.”
Zorla kaybedilen ve faili meçhul siyasi cinayetlere kurban giden tüm kadınları anan Eylem Kaya, “Kaç yıl geçerse geçsin adalet istemekten vazgeçmeyeceğimizi tekrarlıyoruz. Devleti, uluslararası hukuktan doğan yükümlülüklerini yerine getirmeye davet ediyoruz” dedi.
Êlih
İHD ve kayıp yakınları Êlih’te de, eylemlerinin 764’üncü haftasında Gülistan Caddesi’ndeki İnsan Hakları Anıtı önünde bir araya geldi. “Kayıplar bulunsun, failler yargılansın” pankartının açıldığı eyleme, insan hakları savunucularının yanı siyasi parti temsilcileri de katıldı.
Bu haftaki eylemde 20 Kasım 2002 tarihinde Mûş’un Gimgim (Varto) ilçesine bağlı Karapınar köyünde kaybettirilen ve daha sonra kendisinden haber alınamayan Sıddık Kaya’nın akıbeti soruldu.
Sıddık Kaya’nın hikayesini İHD Şube Eşbaşkanı Melek Atalay şöyle aktardı: “Kayıp Sıddık Kaya’nın babası Tekdemir Kaya’nın anlatım ve beyanlara göre; Astsubay Celal Şan ve Sıddık Kaya arasında sık sık yüz yüze ve telefonla görüşmeler gerçekleştirildiği tespit edilmiş. Astsubay Celal Şan beyanlarında, Karapınar köyüne gidiş gelişlerde güvenlik birimlerine yardımcı olmak üzere bu şahısla irtibat kurduğunu ve bu amaçla kendisiyle zaman zaman görüştüğünü beyan etmiştir.
Başvurular neticesiz kaldı
Varto’da ikamet eden Sıddık Kaya’nın kız kardeşi Herdem Şengül; ‘Ağabeyim 19 Kasım 2002 tarihinde bize geldi. Yeşil kart için geldiğini sağlık sorunları nedeniyle Erzurum’a gideceğini belirtti. O akşam bizde kalmadı bir gün sonra iftar saatinde bize geldi. İftarını yaptı, bana bir zarf içinde miktarını bilmediğim parasını teslim etti. Saat 17.00 sıralarında cep telefonu ile arandı Türkçe konuştu ‘tamam geliyorum’ dedi. Ben merak etim ve ısrarla nereye gittiğini sordum söylemek istemedi ancak ısrar edince ‘Celal astsubaydı, beraber köprüye kadar gidip geleceğim korkma ben tuzağa düşmem. Kimseye de bir şey söyleme’ dedi. Gecikince merak ettim birkaç kez cep telefonunu aradım ancak ulaşılamıyordu. Bunun üzerine sabah saat 05.00’te aileme haber verdim’ dedi.
Kaya ailesinin yaptığı tüm başvurular neticesiz kalırken, İnsan Hakları Derneği ve dönemin meclis inceleme komisyonunun yapmış olduğu çalışmalar sonuçsuz kalmıştır.
Sıddık Kaya’nın cenazesi 24 Nisan 2003 tarihinde, Murat nehrinin kıyısında bulunur. Bulunduğunda ağzı bantlı, elleri bağlı haldedir. Muş Devlet hastanesine kaldırılan Sıddık Kaya’nın cenazesini İHD yöneticileri de görür. Ceset çürümeye yüz tutmuştur. Sıddık Kaya’nın ailesi, Sıddık Kaya daha önce kangren olduğu için, kesilen ayak parmağından cenazeyi teşhis eder.”
Colemêrg
Colemêrg İnsan Hakları Derneği (İHD) Şubesi ve kayıp yakınları eylemlerinin 254’üncü gününde Gever (Yüksekova) ilçesinde bulunan sanat sokağında bir araya geldi. “Kayıplar bulunsun failler yargılansın” pankartının açıldığı eylemde, kaybettirilenlerin fotoğrafları taşındı. Bu haftaki eylemde 23 Kasım 2006’da Gever ilçesinde askerler tarafından katledilen İslam Terkoğlu’nun akıbetini ve faillerini sordu.
Basın metni İHD Yakınlarını Kaybeden Komisyonundan Eren Baskın okudu. 20 yıldır Teroğlunu’nun faillerinin bulunmadığını belirten Baskın, adaletin sağlanmasını talep etti.
Riha
İHD Riha Şubesi, “Kayıplar bulunsun failler yargılansın” açıklamasının 88’inci haftasında Hüseyin Taşkaya’nın akıbetini sordu. Novada Park AVM önünde yapılan açıklamaya insan hakları aktivistleri ile kayıp yakınları katıldı.
İHD Riha Şubesi üyesi Osman Kına, “Hüseyin Taşkaya’nın kardeşinin aktarımına göre 06 Aralık 1993 tarihinde saat 12.00 sularında ‘ihbar var’ denilerek Sewreg’teki evlerine yapılan baskın ile gözaltına alındı. Yapılan hiç bir müracaattan sonuç alınamadı. O gün bugündür akıbeti açıklanmadı” dedi.
‘Tansu Çiller’in Kürt iş insanları listesi’
Hüseyin Taşkaya’nın dönemin Başbakanı Tansu Çiller’in ilan ettiği Kürt iş insanlarının listesinde yer aldığını belirten Osman Kına, “Basın yoluyla ilan edilen 370 iş insanının yaşam hakkına yönelik tehdit aşama aşama hayata geçirilerek titizlikle uygulandı. Bizler, insan hakları savunucuları olarak tüm kayıpların akıbetinin tüm yönleriyle açığa çıkarılmasını, zorla kaybedilmelerinden sorumlu olanların etkin biçimde soruşturulup yargılanmasını ve cezasızlık politikalarına son verilmesini talep ediyoruz” diye konuştu.
İzmir
İnsan Hakları Derneği (İHD) İzmir Şubesi, “Kayıplar bulunsun, failler yargılansın” talebiyle iki haftada bir yaptığı oturma eylemine Konak eski Sümerbank önünde devam etti. 25 Kasım Kadına Yönelik Şiddete Karşı Uluslararası Mücadele Günü dolayısıyla bu hafta, derneğin tespit edebildiği 20 kadının kaçırılma ve kaybedilme öyküleri kamuoyuyla paylaşılarak, akıbetleri soruldu. “Kayıplar belli failler nerede”, “Kayıplar vicdanındır vicdanına sahip çık” pankartının açıldığı açıklamaya İHD Eş Genel Başkanı Oya Ersoy, İHD Merkez Yürütme Kurulu (MYK) üyesi Eren Keskin’in yanı sıra çok sayıda kişi katıldı.
Açıklamada ilk olarak söz alan İHD MYK Kurulu Üyesi Eren Keskin, bu coğrafyada zorla kaybetmenin bir devlet politikası olduğunu belirterek, “Cumhuriyet’ten öncesine dayanan bir politika. 1915-1938 Kürdistan’da yaşanan katliamlar, bir dolu kayıp var. Hatta coğrafyamız bir kayıp mezarlar coğrafyası.Bunların içinde kadınlar önemli bir yer tutuyor. Ve Türkiye Cumhuriyeti Devleti’nin bu politikası varlığını cezasızlıkla devam ettiriyor. Sadece gözaltında kaybedilen kadınlar fiili uygulayanlar değil sorumlu olan; onları sorgulamayan yargı makamları da bu sorumluluğun ortağı. Aynı zamanda Türkiye Cumhuriyeti Devleti zorla kaybetmelerle ilgili Birleşmiş Milletler Sözleşmesi’ni imzalamamakta direndiği için zaman aşımını bu suçun üzerini örten bir örtü olarak devam ettiriyor. Biz kaybedilen, zorla kaybedilen kadınların peşindeyiz. İnsan Hakları Savunucuları olarak onlarla ilgili cezasızlık politikasının sona ermesi için mücadelemizi sonuna kadar sürdüreceğiz” şeklinde konuştu.
Ardından basın metnini okuyan İHD İzmir Şubesi Yönetim Kurulu Üyesi Evrim Kubilay, derneğin tespit edebildiği kadarıyla 20 kadınının kaçırılma ve kaybedilme öykülerini sıraladı.
Kaç yıl geçerse geçsin; tüm kayıplar için adalet istemekten vazgeçmeyeceklerini ifade eden Evrim Kubilay, “Devletin evrensel hukuk normları içinde hareket etmek zorunda olduğunu hatırlatmaktan vazgeçmeyeceğiz.”
Kaynak: MA









