Antalya’da düzenlenen Birleşmiş Milletler COP31 iklim görüşmeleri son aşamaya gelirken fosil yakıtlardan çıkış ve iklim finansmanı tartışmaları zirveyi kilitleme noktasına taşıdı. Panama anlaşmaya itiraz tehdidinde bulunurken Pasifik ada ülkeleri sürece tepki gösteriyor
Antalya’da süren Birleşmiş Milletler COP31 iklim görüşmelerinin son günlerinde, ülkelerin küresel ısınmayı sınırlama hedefinde somut adım atıp atamayacağı sınanıyor. Gelişmekte olan ülkelerden oluşan Latin Amerika koalisyonu içinde müzakerelere katılan Panama, fosil yakıtlardan çıkış için net bir yol haritası ve ilk doğrulanabilir adım olarak petrol üretimine üst sınır getirilmediği takdirde nihai anlaşmanın kabulünü engelleme tehdidinde bulundu.
Panama Çevre Bakanı Juan Carlos Navarro, perşembe günü Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi İcra Sekreteri Simon Stiell’e gönderdiği mektupta, ilkelerine ve değerlerine uygun sonuç üretmeyen hiçbir uzlaşıya katılmayacaklarını yazdı. Konferans eş başkanlığının fosil yakıtlardan söz etmeyen yeni kapak kararı taslağını yayımlamasının ardından gelen bu mektupta, Panama’nın onay vermesi için bilim temelli yaklaşım ve Hükümetlerarası İklim Değişikliği Panelinin (IPCC) tam desteklenmesi dâhil sekiz unsur sıralandı.
Panama’nın itirazı ve oylama reformu talebi
Juan Carlos Navarro mektubunda, uzlaşı sağlanamadığı durumlarda kararların salt çoğunluk oyuyla geçebilmesi için Birleşmiş Milletler kurallarının değiştirilmesi gerektiğini savundu. Çok fazla sera gazı salımı yapan gelişmiş ülkelerin gelişmekte olan ülkelere yönelik mali yükümlülüklerini yerine getirmesinin son karar metninde açıkça yer alması gerektiğini vurgulayan Juan Carlos Navarro, yalnızca güzel konuşmaların gezegeni kurtarmayacağını dile getirdi.
Çarşamba günü düzenlenen ayrı basın toplantısında konuşan Juan Carlos Navarro, iklim görüşmelerini ikiyüzlülük ve beyhudelik olarak nitelendirerek fosil yakıt üreticilerinin süreci engellediğini öne sürdü. Aynı basın toplantısında Sierra Leone Çevre ve İklim Değişikliği Bakanı Jiwoh Emmanuel Abdulai de gelişmiş ülkeleri eleştirerek müzakereleri evinize buldozerle çarpıp ardından onarım için ne vereceğinizi sormaya benzetti.
Cambridge Üniversitesi iklim diplomasisi uzmanı Joanna Depledge, COP31 anlaşmasını reddetme tehdidinin yeni bir müzakere taktiği olmadığını ancak büyük kararların söz konusu olduğu anlarda hükümetlerin bu adımı nadiren sonuna kadar götürdüğünü söyledi. Joanna Depledge, Panama’nın tek başına bu tehdidi sürdürecek ağırlığa sahip olmayabileceğini, ancak başka ülkelerin de katılması durumunda itirazın sorun yaratabileceğini ifade etti. Almanya heyetinden bir sözcü ise diğer taraflar hakkında doğrudan yorum yapmaktan kaçınırken Çevre Bakanı Carsten Schneider’in çarşamba günü Juan Carlos Navarro ile küresel elektrifikasyon hedefleri üzerine ortak basın toplantısı düzenlediğini aktardı.
Pasifik ada ülkelerinin hayal kırıklığı
Antalya’daki zirve cuma günü sona ermek üzere planlanmış olsa da görüşmelerin hafta sonuna sarkma ihtimali bulunurken, Pasifik ada ülkeleri yıllardır süren iklim zirvelerinin yavaş ilerleyişinden ve fosil yakıtlardan çıkışa odaklanılmamasından duydukları rahatsızlığı dile getiriyor. Marshall Adaları’nda görevli diplomat Albon Ishoda, bölge için meselenin doğrudan varoluşla ilgili olduğunu belirterek savaşlara ayrılan kaynakların toplulukları kurtarmak için ayrılmadığını söyledi.
Pasifik bölgesinin iklim kaynaklı aşırı olayların hasarlarını karşılamak ve geleceğe hazırlanmak için kurduğu Pasifik Dayanıklılık Fonu’nun, 500 milyon ABD doları (751 milyon Avustralya doları) hedefin yaklaşık 300 milyon ABD doları (451 milyon Avustralya doları) gerisinde kaldığı kaydediliyor. Avustralya Başbakanı Anthony Albanese’nin katıldığı tanıtım etkinliğinde maden şirketi yöneticisi ve hayırsever Andrew Forrest’ten yalnızca 5 milyon ABD doları (7,5 milyon Avustralya doları) yeni taahhüt geldiği bildirildi.
Fiji İklim Bakanı Lynda Tabuya, nihai metinde fosil yakıtlardan çıkış ve 1,5 derece hedefinin canlı tutulması yönünde ifadeler yer almaması halinde COP31’in başarısız sayılacağını ve başka yollara başvuracaklarını söyledi. Vanuatu İklim Değişikliği Bakanı Ralph Regenvanu ise Uluslararası Adalet Divanı (ICJ) görüşünün ve fosil yakıtlardan çıkış için bir araya gelen ülkelerin çabalarının önemine dikkat çekti.
Küresel gerilimler ve öncelik tartışması
Antalya’daki zirveye yaklaşık 100 bin kişinin katıldığı tahmin edilirken, İran, Ukrayna ve Gazze’deki büyük çaplı savaşlar ile küresel siyasi gerilimlerin iklim krizine odaklanmayı gölgelediği belirtiliyor. Gelişmiş ülkelerde hayat pahalılığı ve enflasyon kaygılarının iç siyasette öne çıkmasının iklim finansmanı taahhütlerini arka plana ittiği, ABD ve Yeni Zelanda’daki son seçimlerde de bu eğilimin görüldüğü ifade ediliyor.
Avustralya’nın ABD ve Birleşik Krallık ile yürüttüğü ve tahmini maliyeti 368 milyar Avustralya doları olarak aktarılan AUKUS güvenlik ortaklığına ağırlık verdiği, buna karşılık Yeşil İklim Fonu ve Kayıp ve Hasar Fonu’na 50’şer milyon Avustralya doları, Pasifik Dayanıklılık Fonu’na ise 100 milyon Avustralya doları taahhütte bulunduğu kaydediliyor. Öte yandan Asya-Pasifik Ekonomik İşbirliği (APEC) zirvesinde Xi Jinping, Vladimir Putin, Japonya Başbakanı Sanae Takaichi ve Donald Trump gibi liderlerin bir araya gelmesinin zirve manşetlerini etkilediği, Çin’in 2028’de COP33’e ev sahipliği yapmayacağını açıklamasının ise iklim liderliği açısından hayal kırıklığı yarattığı aktarılıyor.
Birleşmiş Milletlerin yakın tarihli raporunda küresel ısınmanın 2030 civarında 1,5 dereceyi geçebileceğinin teyit edildiği belirtilirken, deniz seviyesinin yükselmesi ve 1,5 derece aşımının yaratacağı hasarların özellikle gelişmekte olan ülkeler ve Pasifik toplulukları için ağır sonuçlar doğuracağı vurgulanıyor.
DIŞ HABERLER









