Vladimir Putin, Shenzhen’deki zirvede Donald Trump ve Xi Jinping ile aynı masada yer alarak Rusya’nın küresel konumunu öne çıkarmaya çalışıyor. Avrupalı liderler ise Ukrayna görüşmelerinde yeni bir ‘Anchorage anı’ yaşanmasından endişe duyuyor
Asya-Pasifik Ekonomik İşbirliği zirvesi için Çin’in Shenzhen kentinde buluşan Donald Trump, Çin Devlet Başkanı Xi Jinping ile Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin bir araya geldi. Donald Trump ile Vladimir Putin’in üçlü görüşme öncesinde perşembe günü ayrı bir görüşme yaptığı, görüşmelerde Ukrayna ve süregelen çatışmaların ele alınmasının beklendiği aktarıldı. Söz konusu temaslar, geçen hafta Abu Dabi’de dokuz ay aradan sonra ABD arabuluculuğunda yapılan ancak somut sonuç alınamayan Rusya-Ukrayna görüşmelerinin ardından gerçekleşti.
Avrupa ve Kiev kaygılı
Kiev yönetimi ve Avrupalı müttefiklerinin, zirvedeki temaslara temkinli ve kuşkulu yaklaştığı belirtildi. Federal Almanya Başkanı Friedrich Merz, Avrupalıların Ağustos 2025’te Alaska’da yapılan Putin-Trump görüşmesindeki gibi Ukrayna ve ortaklarınca reddedilen önerilerin çıktığı yeni bir “Anchorage anı” yaşanmasından korktuğunu söyledi.
Avrupa’daki bazı çevreler ise üçlü buluşmayı ABD, Britanya ve Sovyetler Birliği liderlerinin Avrupa’da etki alanları çizdiği 1945 Yalta Konferansı ile kıyasladı. Tüm uluslara eşit söz hakkı tanıyan “çok kutuplu dünya” fikrini savunan Kremlin ile Çin’in de benzer gerekçelerle Yalta benzetmesini öne çıkarmadığı belirtildi.
Kremlin yanlısı dış politika uzmanı Fyodor Lukyanov, Moskova’nın Yalta benzetmesini açıkça reddetmesine karşın liderlerin küresel gelişmeleri belirleyecek kararlar alabileceğine inandığını ifade etti. Fyodor Lukyanov, katıldığı bir yuvarlak masa toplantısında, “Üç ülke arasında yalnızca Rusya küresel kontrol olasılığına gerçekten inanıyor gibi görünüyor,” dedi.
İngiltere’de kurulan ve uluslararası ilişkiler analizleri yapan bir düşünce kuruluşu olan Chatham House’un Direktörü Bronwen Maddox ise yorumunda, askeri harcamalar nedeniyle ekonomisi küçülen Rusya’nın süper güç olmadığını iddia ederek, “Xi ve Trump ile birlikte durmak Putin’in dünyanın üç ana liderinden biri gibi görünmesini sağlayacak,” ifadelerini kullandı. Bronwen Maddox, Donald Trump’ın zirveyi Rusya’ya güç kullanarak ele geçirmediği toprakları verme fikrini ilerletmek için kullanmasının Ukrayna açısından tehlike yarattığını öne sürdü.
Diplomatik adımlar ve cephe hattı
Kremlin, Avrupa’nın genel güvenliğinin olası bir anlaşma kapsamında ele alınmasına yönelik ABD önerisini memnuniyetle karşılarken Kiev ve müttefikleri bu yaklaşımın Ukrayna çözümünden dikkati uzaklaştırabileceği gerekçesiyle karşı çıktı. Donald Trump’ın son dönemde Moskova’ya yönelik bazı yeni yaptırımlardan vazgeçtiği, Rusya’nın yakıt ihracatını sürdürmesine imkân veren bir dizel anlaşmasına vardığı ve ABD’deki dizel fiyatlarındaki artışı büyük ölçüde İran savaşına rağmen Ukrayna’nın Rus rafinerilerine yönelik saldırılarına bağlayarak Kiev’e bu saldırıları durdurma çağrısı yaptığı aktarıldı.
Ukrayna, Elon Musk’ın şirketi SpaceX’e ait Starlink uydu internet hizmetinin askeri versiyonu olan Starshield’in bant genişliğinde kısıtlama bildirirken bu adımın Kiev’i müzakerelerde taviz vermeye zorlama girişimi olarak değerlendirildiği belirtiliyor. Bin 200 kilometrelik cephe hattında ilerlemenin büyük ölçüde durduğu süreçte taraflar uzun menzilli hava saldırılarını artırdı.
Şenzen görüşmeleri öncesinde Ukrayna’nın insansız hava araçları ve füzelerle Kerç Köprüsü’nde ciddi hasara yol açtı, Rusya’nın ise Ukrayna’nın enerji şebekesini ve Kiev’deki köprüleri vurmaya devam etti. Vladimir Putin, Ukrayna saldırılarının verdiği zararı kabul etmekle birlikte Rusya’nın çok daha ağır darbe indirdiğini savunurken geçici ateşkes yerine kapsamlı bir barış anlaşması istediklerini dile getirdi.
Nükleer başlıklar ve ticaret
Kremlin’in, barış anlaşması tamamlanmadan önce bile ABD ile ekonomik işbirliğini yeniden açmak ve yeni ticari girişimler başlatmak istediği ifade edilmişti. Donald Trump’ın görüşmelerde “nükleer silahsızlanmayı” ele almak istediğini söylediği, Rusya’nın ise nükleer silah kontrolüne açık olduğunu belirterek Çin’in atom cephanesinde azaltıma gitme konusundaki isteksizliğine anlayış gösterdiği aktarıldı.
Zirve öncesinde Rusya’nın nükleer kapasiteli iki Tu-95 bombardıman uçağını Vietnam ziyaretine gönderdiği, Vladimir Putin’in Çin’e varışı sırasında ise Rus televizyonunun heyetindeki bir subayın taşıdığı nükleer kuvvetlerin kodlarının bulunduğu çantaya odaklandığı ifade edildi.
DIŞ HABERLER









