Antalya’da başlayan COP31 zirvesi iklim krizi için 91 hükümet başkanını bir araya getirdi. Geçtiğimiz günlerde açıklanan IEA raporu, küresel yenilenebilir enerji kapasitesinin 2031’e kadar 4 bin 800 GW artacağını öngörüyor
Antalya’da düzenlenen ve 20 Kasım’a kadar sürecek olan Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi 31. Taraflar Konferansı (COP31) başladı. Zirve, sermaye kaynaklı küresel ısınmanın tetiklediği kuraklık, sel ve orman yangınları gibi rekor doğa olaylarının ardından, küresel istikrarsızlık ve çatışmaların gölgesinde gerçekleşiyor.
Zirvenin ilk gününde açılış konuşmalarını müzakere başkanı olan Avustralya Federal İklim ve Enerji Bakanı Chris Bowen ile Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum yaptı. Bu zirvenin bir “uygulama COP’u” olduğunu ifade eden Bakan Kurum’un elektrifikasyon vurgusu ve COP31’in tamamının “Sıfır Atık” kampanyasının reklamı haline getirilmesi ise tepkilere neden oldu. Bunun yanı sıra Carbon Brief editörü Simon Evans, Antalya’da COP31 sürecindeki toplu taşıma sorunlarına da dikkat çekti.
İklim vaatleri ve gerçekler
Hükümetler, 10 yıldan fazla bir süre önce Paris’te düzenlenen COP21 zirvesinde küresel ısınmayı sanayi öncesi seviyelerin 1,5 derece üzerinde sınırlama sözü vermişti. Uygulamadaki yavaşlık dikkat çekiyor. Sadece iki ay önce yayımlanan bir BM raporu, en iyimser projeksiyonlara göre bile sıcaklıkların en az 1,8 derece artacağı uyarısında bulundu.
Kısıtlı sivil toplum katılımı
Konferans merkezi, COP toplantılarında olduğu gibi geçici olarak BM uluslararası toprağı ilan edildi ve bölgenin güvenliği, BM güvenlik görevlileri tarafından sağlanıyor. Zirveye bu yıl 70 bin delegenin katılması beklenirken, Guardian çevre editörü Fiona Harvey, geçmiş zirvelerde olduğu gibi bu yıl da yerli grupların ve sivil toplum temsilcilerinin resmi müzakere alanlarına yeterince erişemediğine dikkat çekti.
Fiona Harvey, son beş COP zirvesinin dördünün baskıcı rejimlerin bulunduğu ülkelerde yapıldığını hatırlatarak, bu durumun muhalif seslerin alanını ciddi şekilde kısıtladığını belirtti. Türkiye ile Avustralya arasındaki anlaşmazlık sonucu varılan uzlaşmada Türkiye’nin eylem gündemini, Avustralya’nın ise resmi müzakereleri yönettiği zirvede önümüzdeki günlerde düzenin temsilcileri önümüzdeki yılların enerji politikalarını ve yeni kaynak anlaşmalarını müzakere edecekler.
Yenilenebilir enerjide dev artış
COP31’deki müzakerelerin nadir toprak elementlerinin ve yeni maden sahalarının planlanması odaklı olacağını şimdiden söylemek mümkün. Elektrifikasyon söylemlerinin arkasında yeni kritik mineral atılımlarının ve Türkiye’nin son on yıllık madencilik politikalarının olduğu bariz.
1990’ların ortasından itibaren daha da belirginleşen petrol tavan fiyatı krizinin ardından, petrol tahvillerinin karşılığını elde etmek için ABD’nin çıkardığı emperyalist petrol savaşları, “Teröre Karşı Savaş” politikası olarak kendini göstermişti. Bu politikaların sonucunda Ortadoğu’da kaynakların ulusallaştırılmasının önüne emperyalist işgallerle geçilerek, Ortadoğu’daki ilksel birikim süreci sekteye uğratıldı. Yine aynı dönemde, fosil yakıtlara alternatif enerji genişleme kaynakları ve daha güçlü bir elektrikli altyapıyı sağlama çalışmaları öne çıkmaya başladı.
Dengesiz ve sınırlı bir kaynak olan fosil yakıtlara alternatif ve yedek olacak bir enerji üretim sistemi için maliyetler yüksek olsa da çalışmalara girişilmeliydi, ayrıca aynı “geçiş” elementleri, yüksek teknoloji silah sanayiinde de kritik hammaddeleri oluşturuyordu ve bunun için uzun vadede daha fazla madencilik ve kaynak sömürüsü için hem rıza, hem de teknolojik olanaklar elde edilmeliydi.
1973-74 petrol krizinin ardından OECD ülkelerinin kurduğu Uluslararası Enerji Ajansı’nın (IEA) yayımladığı yıllık yenilenebilir enerji raporuna göre, 2026-2031 döneminde dünya genelindeki yenilenebilir enerji kapasitesinin yaklaşık 4 bin 800 GW artması bekleniyor.
Raporda bu artışın önceki 6 yıllık döneme göre yüzde 57 daha fazla olduğu vurgulanıyor. Çin dışındaki gelişmekte olan ülkelerin yeni yenilenebilir enerji kapasitesi artışının, gelişmiş ülkelerin artışıyla ilk kez denk geleceği belirtiliyor. Rapora göre, Ukrayna-Rusya ve ABD/İsrail-İran savaşları emperyalist ülkelerdeki yenilenebilir yatırımlarını yavaşlattı. Kapasite artışının dörtte üçünden fazlasının ise güneş enerjisinden kaynaklanacağı öngörülüyor.
Şebeke altyapısı ve biyoyakıt çelişkisi
Aynı rapora göre, 2031’de yenilenebilir kaynakların küresel elektrik üretimindeki payının yüzde 45’e ulaşması bekleniyor; bu oran 2025’te yüzde 33 seviyesindeydi. 2031’e kadar küresel sıvı biyoyakıt talebinin yaklaşık yüzde 30 artacağı tahmin ediliyor. Biyoyakıt üretimi için orman alanlarının tarıma açılması, aşırı su kullanımı ve gıda yerine yakıt üretilmesi gibi unsurların büyük bir doğa tahribatına yol açtığı belirtiliyor.
Fosil yakıtların oranı azalsa da, kullanım miktarı düşmüyor. Yenilenebilir enerji kurulumunu kısıtlayan temel unsurun ise özel şirketlerin maliyetini üstlenmek istemediği şebeke altyapısı olduğu ortada.
Rapora göre, 2025’te yaklaşık 200 TWh yenilenebilir üretimi bu nedenle kısıtlandı; 2031’de bu rakamın 800 TWh’yi aşabileceği öngörülüyor. Raporda arazi kullanımı, mülksüzleştirme, biyokütle üretimindeki emek ilişkileri ve yerel ekosistemler üzerindeki etkilerin ise tamamen kapsam dışı bırakıldığı ifade ediliyor.
DIŞ HABERLER
