Tiyatro yönetmeni ve dramaturg Abdullah Uysal, sanatın birleştirici ve onarıcı gücünün Barış ve Demokratik Toplum Süreci’nin toplumsallaşmasında kritik bir rol oynadığını vurguladı
Türkiye’de tiyatro uzun süredir yapısal ve ekonomik sorunların yanı sıra siyasi atmosferin baskısıyla özünden uzaklaşırken, Barış ve Demokratik Toplum Süreci’nin başlamasıyla birlikte sanatın rolü yeniden tartışmaya açıldı. Savaş politikalarının etkisiyle ırkçı ve tek tipçi söylemlerin öne çıktığı sahnelerin aksine, yeni süreçte sanatın dilinin nasıl şekillenmesi gerektiği gündeme geldi. Tiyatro yönetmeni ve dramaturg Abdullah Uysal, ANF’den Hayri Tunç’a verdiği röportajda Türkiye’de tiyatronun mevcut tablosunu ve barış mücadelesindeki işlevini değerlendirdi.
‘Barışa umutla bakmayı sağlayacak olan sanat eserlerinin üretimidir’
Tiyatronun son 25 yıllık AKP iktidarı dönemindeki kültürel erozyondan derinden etkilendiğini belirten Abdullah Uysal, ekonomik krizler ve siyasi baskılar nedeniyle tiyatrocuların dar alanlara sıkıştığını ifade etti. Popüler kültürün ve ucuz hikayelerin büyük salonlarda kapalı gişe oynandığına dikkat çeken Abdullah Uysal, şunları kaydetti:
“Aslında burada şu tartışma başlıyor: Hangisi tiyatro, hangisi değil? Ama bizim bildiğimiz tiyatro; topluma dokunan, toplumu değiştirme gücüne sahip olan, halklara, insanlara, kadınlara, ekolojiye, hayvanlara, dünyaya yeni bir umutla bakmayı sağlayacak olan ya da dünyayı değiştirebilme gücünü size verebilecek olan sanat eserlerinin üretimidir. Böyle bir üretim yok maalesef. Bu, politik anlamda sanatsal yasaklardan, sansürlerden kaynaklanıyor. Artı otosansür var.”
‘Barış istemek en büyük politik taleptir’
Türkiye’de politik tiyatronun sınırlarının yanlış anlaşıldığını belirten Abdullah Uysal, resmi ideolojinin sınırları dışına çıkmayan tekdüze söylemlerin “politik tiyatro” olarak pazarlandığını söyledi. Gerçek politik tiyatronun hayatı dönüştürme iddiası taşıması gerektiğinin altını çizen Abdullah Uysal, şu değerlendirmelerde bulundu:
“Bugün bu ülkede barış istemek en büyük politik taleptir. Bugün bu ülkede hayvan haklarını savunmak, bugün bu ülkede gecenin yarısında kadınlar sokakta özgürce yürüyebilsin demek en politik eylemdir. Birinin karşıtı olmak değil; hayaliniz olacak, bu hayalinizi gerçekleştirebilecek araçlara sahip olacaksınız. Dili yasaklanmış bir halkın kültürünü yaşatmaya çalışıyoruz ya da geceleri hapsedilmiş kadınların hikayelerini anlatmaya çalışıyoruz.”
‘Örgütlü sanat yapmak çok önemli’
Türkiye tiyatrosunda “ötekinin” resmi ideolojinin süzgecinden geçirilerek kenar figürler olarak temsil edildiğini vurgulayan Abdullah Uysal, Kürtlerin, ErmenilerinKürtlerdir, Lazlardır, Çerkesler, Abhazalardır ve diğer halkların kendi ana dillerinde ve öz örgütlülükleriyle sahnede var olması gerektiğini belirtti. Kürt müziğinin bedeller ödenerek bugünlere geldiğini hatırlatan Abdullah Uysal şunları söyledi:
“Burada örgütlenmek, örgütlü sanat yapmak, sanatın kendisini örgütleyici pozisyona sokmak çok önemlidir. Siz kendi dilinizde, kendi kültürünüzde kendi sanatınızı yaratamadığınız sürece o boşluğu egemenler, iktidarlar gelip dolduracaktır ve bunu şikayet etmeye de hakkımız yok.
Türkiye’de bunun için bedeller ödendi. İlk Kürtçe tiyatro yapıldığında yasaklamalar, tutuklamalar oldu. Aynı şekilde Kürtçe şarkı söylemek de yasaklandı. Artık bugün Kürtçe müzik, diğer sanat alanlarımızdan biraz daha ön planda; görünürlüğü var ve rüştünü ispatlamış.”
‘Sanatın onarıcı, güçlendirici hafıza tutucu yanı var’
Barış ve Demokratik Toplum Süreci’nde sanatın üstleneceği misyona dikkat çeken Abdullah Uysal, siyaset akla hitap ederken sanatın vicdana ve duygulara dokunduğunu belirtti. Abdullah Uysal, sözlerini şöyle tamamladı:
“Barış gelecekse; mantıkla, akılla, masayla gelecek belki. Tamam ama ‘Halkların barışması nasıl sağlanacak?’ diye konuşacaksak burada sanatın birleştirici, onarıcı gücünün, hafıza tutucu görevinin olması gerekiyor. Bu, sadece ‘birbirimizi sevelim’ diye değil; burada sanat aynı zamanda bir tarih yazımıdır. Bizim bugün yaşadıklarımızı yazmamız gerekiyor ki yarınlar bunları görsün. Sanatın Barış ve Demokratik Toplum Süreci’nde hem onarıcı, hem güçlendirici, hem hafıza tutucu yanı vardır. Bu noktada özgür olabildiği ölçüde, sürece çok büyük katkılarda bulunacağını düşünüyorum.”
HABER MERKEZİ
