İzmir Aliağa’daki HABAŞ fabrikasında 17 işçinin ölümüyle sonuçlanan patlamayla bir kez daha işçi katliamları gündeme geldi. Soma, Dilovası, HABAŞ ve daha onlarca benzer iş cinayetlerin sonu gelmedi. Failler cezalandırılmadı, denetim yapılmadı, önlem alınmadı, işçi emekçinin hakkı verilmedi. İşçi ölümleri, iş cinayetleri sürdü
Türkiye’de iş cinayetleri her yıl binlerce kişinin yaşamına mal oluyor. İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Meclisi’nin (İSİG) verilerine göre, 2014-2025 yılları arasında en az 23 bin 625 işçi çalışırken hayatını kaybetti. Soma’dan Şirvan’a, Amasra’dan İliç’e, Hendek’ten Dilovası’na, Dilovası’ndan HABAŞ’a uzanan iş cinayetlerinde maden işçileri, inşaat emekçileri, kadınlar ve çocuklar yaşamını yitirdi. Bunca ölüme rağmen faillerin yargılanmaması, ceza almaması Türkiye’de yeni katliamların önünü açtı. Soma, Dilovası, HABAŞ ve daha onlarca benzer iş cinayetlerin sonu gelmedi. Failler cezalandırılmadı, denetim yapılmadı, önlem alınmadı, işçi emekçinin hakkı verilmedi. İşçi ölümleri, iş cinayetleri sürdü.
İzmir’in Aliağa ilçesindeki HABAŞ Demir Çelik fabrikasında dün meydana gelen patlamada 17 işçi yaşamını yitirdi, 12 işçi yaralandı. Şirketin son bir ay içinde yaşadığı üçüncü ölümlü iş kazası olarak kayıtlara geçen olaydan önce Ekim ayında taşeron işçi Hakan Doğan, aynı tesislerde yaklaşık sekiz metre yükseklikten düşerek yaşamını yitirmiş, 5 Kasım’da ise 20 yaşındaki taşeron işçi Eyüp Eğinli iş makinesinin lastiğine hava basıldığı sırada meydana gelen patlamada yaşamını yitirmişti.
Aynı şirketin İsrail ile ticaret yaptığı da gündeme gelmişti. Şirket 2024’ten bu yana birinci kalite çelik malzemeyi İsrail’e ihraç etmeye devam ediyor.
Tepki gösteren işçiler gözaltına alındı
Patlama sonrası işçilerin kaldırıldığı hastane önünde konuya dair hesap soran ve hastane önündeki halka meydana gelen olayın öncesini anlatan Ege İşçi Birliği sözcüleri Yücel Memiş ve Sonay Tezcan, hastane önünden zorla gözaltına alındı. Hastane önünde tepkilerini dile getiren işçi temsilcileri şu sözleri söyledi:
“Biraz insan gibi yaşamak istiyoruz. Her ay dünyaları kazanıyorsunuz. Milyarlarca dolar kazanıyorsunuz. Her ay dünyayı kazanıyorlar. Yeter! Eyüp Eğinli, 20 yaşında, 5 Kasım’da öldü! Dedik ki önlem alın, başka ocaklar yanmasın! Yeter arkadaşlar, artık buna kader demeyelim, ne olursunuz artık buna kader demeyelim!”
Kronikleşen iş cinayetleri
HABAŞ’ın iş güvenliği sicili, yıllardır süregelen işçi ölümleriyle dolu. 2018 yılında eriyik demirin işçilerin üzerine dökülmesi sonucu bir işçi yaşamını yitirdi; Hasan Bostancı ise aynı yıl toz toplama bacasından düşerek hayatını kaybetti. 2020’de Kadir Özdemir, Raif Çatan ve Şaban Karaca; 2022’de Oktay Eryılmaz; 2024’te Kemal Özdemir HABAŞ tesislerinde yaşamını yitiren işçiler arasında yer aldı. Şirketin Yönetim Kurulu Başkanı Mehmet Rüştü Başaran, 2017 yılındaki LPG tankeri patlaması nedeniyle 4 yıl 10 ay 10 gün hapis cezasına çarptırılmıştı.
İsrail’e ihracat
Türkiye’nin Mayıs 2024’te İsrail ile doğrudan ticareti durdurduğunu açıklamasının ardından, ticaretin Filistin üzerinden sürdürüldüğü iddiaları gündeme gelmişti. HABAŞ’ın 2023 yılı sürdürülebilirlik raporunda İsrail, şirketin çelik sattığı ülkeler arasında açıkça yer alıyordu. Şirket ve hükümet yetkilileri İsrail’e ihracat yapıldığı iddialarını reddediyordu. Ancak ortaya çıkan yeni belgeler ve görüntüler bu iddiaları çürüttü.
Çalışma Bakanlığının uğramadığı fabrika
Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı’nın verilerine göre, fabrikada 2009’dan itibaren sadece bir genel teftiş yapıldı. İşçi sağlığı ve güvenliği önlemlerinin yetersizliği nedeniyle yaşanan olaylar, davalar ve basın açıklamalarının kronolojik listesi şu şekilde:
- 1999: Aliağa Demir Çelik tesislerinde pota düşmesi sonucu dört işçinin öldüğü aktarılıyor.
- 16 Kasım 2007: Aliağa Demir Çelik hurda deposunda hurda ayrıştırılırken bir top mermisinin patlaması sonucu İlyas Kırdı yaşamını yitirdi.
- 24 Ağustos 2008: Aliağa Demir Çelik’te vinçten kayan 2,5 tonluk demir bloğun altında kalan Kutbettin Özkaya hayatını kaybetti.
- 2013: Aliağa Demir Çelik çelikhanesinde vinç halatının kopması sonucu başına malzeme düşen Olgar Öner yaşamını yitirdi.
- Ağustos 2013: Fabrikada bir ay içerisinde dört ayrı iş kazası meydana geldi. Taşlama makinesindeki elektrik kaçağı nedeniyle akıma kapılan Engin Solmaz hayatını kaybetti. Dönemin Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı Faruk Çelik, HDP İstanbul Milletvekili Levent Tüzel’in soru önergesine verdiği yanıtta, HABAŞ’a 4 yıl içinde sadece bir kez genel teftiş yapıldığını kabul etti.
- Temmuz 2014: Fabrikada üç gün boyunca 700’den fazla işçinin zehirlendiği bildirildi. Hastane raporlarında olay “gıda zehirlenmesine bağlı iş kazası” olarak kayıtlara geçti. Olay sırasında fabrikada bulunan Mehmet Rüştü Başaran ve Türk Metal yöneticileri açıklama yapmadı. İzmir İşçi Sağlığı Meclisi Üyesi Mustafa Güven, sendikaların iş güvenliği konusunda bilinçli bir mücadele yürütmediğini belirterek açıklamalarda bulundu. Şube Başkanı Hayrettin Çakmak ise Sağlık Bakanlığı raporuna göre hareket edeceklerini söyledi.
İş kazaları kamuoyundan gizlendi
- 2 Temmuz 2015: Hadde 3 fırını isimli birimde çalışan Yavuz Esen’in üzerine 700 kiloluk demir kovası düştü. İki kişinin yapması gereken işi tek başına yapan Yavuz Esen ağır yaralandı. Kazanın basından iki hafta boyunca saklandığı ortaya çıktı. İşçiler, olay yerindeki delillerin yok edildiğini ve müfettişlerin olay yerine götürülmediğini belirten açıklamalar yaptı.
- 27 Nisan 2017: Kocaeli Körfez’de HABAŞ’a ait LPG tankerinin bulunduğu platformda çıkan yangın ve patlamada işçi Nail Demirci yaşamını yitirdi, 10 kişi yaralandı.
- 26 Temmuz 2018: Fabrikada eriyik demirin işçilerin üzerine dökülmesi sonucu beş işçi yaralandı. Yaralılardan Evren Erik, 3 Ağustos 2018’de hayatını kaybetti.
- 30 Ağustos 2018: Sıvı sürekli döküm makinesindeki patlamada Veli Yılmaz, Ramazan Şen ve Hüseyin Gül ağır yaralandı.
- 18 Ekim 2018: Toz toplama bacasında temizlik yapan Hasan Bostancı, yaklaşık 15 metreden düşerek yaşamını yitirdi.
- 8 Mayıs 2019: Fabrikada 120 tonluk potanın devrilmesi sonucu yaklaşık 80 ton sıvı çelik işletme alanına döküldü. Kazada 11 işçi yaralandı.
- 14 Ağustos 2020: Çelik blokların arasında sıkışan Şaban Karaca hayatını kaybetti.
- 7-8 Ekim 2020: Eskiyen sacların değiştirilmesi sırasında yaklaşık 10 metre yükseklikten düşen Kadir Özdemir yaşamını yitirdi.
- 6 Kasım 2020: HABAŞ Limanı’nda gemiye yükleme sırasında denize düşen vinç operatörü Raif Çatan hayatını kaybetti.
- 20 Ekim 2021: Kadir Özdemir’in ölümüne ilişkin ceza davasının ikinci duruşması Aliağa 3. Asliye Ceza Mahkemesi’nde görüldü. Duruşma öncesinde Aliağa Adliyesi önünde İzmir İSİG Meclisi temsilcisi Mustafa Güven’in okuduğu bir basın açıklaması yapıldı. Açıklamada, HABAŞ’ın bir ölüm makinesi haline geldiği belirtilerek yetkililer göreve çağrıldı. Davanın avukatı Onur Can Ergün, sürece ilişkin bilgi verdi.
- 5 Nisan 2023: Kadir Özdemir’in ailesinin açtığı tazminat davasında Aliağa İş Mahkemesi kararını açıkladı. Mahkeme, HABAŞ’ı yüzde 70 oranında asli kusurlu bularak 321 bin lira maddi ve 150 bin lira manevi tazminat ödenmesine hükmetti. Ailenin avukatı Onur Can Ergün, kararın caydırıcı olması yönünde verildiğini açıkladı.
- 28 Ağustos 2022: Gece vardiyasında vinçten düşen Oktay Eryılmaz yaşamını yitirdi.
İş cinayetleri sonra da sürdü
- 11 Ocak 2024: HABAŞ Limanı’nda gemiye yükleme sırasında üzerine metal bobin düşen Kemal Özdemir hayatını kaybetti.
- 7 Mayıs 2024: HABAŞ Demir Çelik Fabrikası’nın çelik ocağında meydana gelen patlamada biri ağır olmak üzere 4 işçi yaralandı.
- 28 Eylül 2025: HABAŞ’ın Aliağa’daki çelikhane ocağında meydana gelen patlamada biri ağır 7 işçi yaralandı.
- 22 Temmuz 2025: HABAŞ Limanı’nda hayatını kaybeden Raif Çatan’ın davasında Aliağa 3. Asliye Ceza Mahkemesi kararını verdi. Aralarında HABAŞ Liman Müdürü Kıvılcım Yolcu’nun da bulunduğu beş sanık ‘taksirle ölüme neden olma’ suçundan 2 yıl 6’şar ay hapis cezasına çarptırıldı. Duruşma sonrası Raif Çatan’ın eşi Pınar Çatan, ağabeyi Aziz Çatan ve avukatı Süphan Erkan, verilen cezaların yetersiz olduğunu belirterek bilinçli taksir hükümlerinin uygulanması gerektiğini söyledi.
- 21 Mayıs 2026: Mehmet Rüştü Başaran ve şirket yöneticileri, 2017 yılındaki LPG tankeri patlaması nedeniyle görülen davada 4 yıl 10 ay 10 gün hapis cezasına çarptırıldı.
- 18 Haziran 2026: Raif Çatan davası, İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 14. Ceza Dairesi’nde duruşmalı olarak yeniden görüldü. Bilirkişi raporunun hazır olmaması nedeniyle dava 23 Ekim 2026’ya ertelendi. Duruşma sonrası açıklama yapan Aziz Çatan ve avukatı Süphan Erkan adalet taleplerini yineledi.
- 21 Ekim 2026: Taşeron Akyaka firmasında çalışan Hakan Doğan, yüksekten düşerek hayatını kaybetti.
- 5 Kasım 2026: Taşeron Serdar Endüstri bünyesinde çalışan 20 yaşındaki Eyüp Eğinli, iş makinesinin lastiğine hava basıldığı sırada meydana gelen patlamada ağır yaralandı ve kaldırıldığı hastanede yaşamını yitirdi.
- 9 Kasım 2026: Fabrikada elektrik ark ocağında bakım çalışması sırasında büyük bir patlama meydana geldi. Çöken tavan vincinden düşen malzemelerin ocağa girmesi ve doğalgaz hattının zarar görmesiyle yaşanan patlamada 17 işçi hayatını kaybetti, 12 işçi yaralandı. Olayla ilgili en az 5 kişi gözaltına alındı.
Hayfa-Nemrut limanları
Uluslararası gemi takip verileri de HABAŞ’ın İsrail ile ticaretini doğrular nitelikte. HABAŞ yüklerinin yüklendiği daha önce tespit ve teşhir edilmiş olan KAAN DEVAL isimli kuru yük gemisinin sefer kayıtlarına göre gemi, 28-29 Ekim tarihlerinde İsrail’in Hayfa Limanı’nda, 29 Ekim-2 Kasım tarihleri arasında ise Hayfa açıklarında demirli kaldı. Geminin bir sonraki durağı ise Türkiye oldu. 5-7 Kasım tarihleri arasında İzmir Aliağa’daki HABAŞ Terminali’ne yanaşan gemi, burada yükleme yaptıktan sonra bölgeden ayrıldı.
HABAŞ’taki patlamada can kaybı 17’ye yükseldi: Çok sayıda yaralı var
HABER MERKEZİ
