Birleşmiş Milletler’in İran İnsan Hakları Özel Raportörü Mai Sato, İran’da idamların durdurulması ve ölüm cezasının tamamen kaldırılmasına kadar yasal bir moratoryum ilan edilmesi çağrısında bulundu
Birleşmiş Milletler’in İran’daki insan hakları durumundan sorumlu Özel Raportörü Mai Sato, İran’da ölüm cezasının uygulanmasına ilişkin yeni bir girişim başlattığını açıkladı.
Sato, X hesabından yaptığı paylaşımda, İran Özel Raportörü olarak görevine başlamasının üzerinden iki yıl geçtiğini belirterek, görevinin başından bu yana ülkedeki ölüm cezası uygulamasını yakından takip ettiğini belirtti.
İdamlara ilişkin paylaşım
İran makamlarına yönelik çağrısını yineleyen Sato, ölüm cezasının tamamen kaldırılmasına kadar ülkede yasal bir moratoryum uygulanması gerektiğini ifade etti.
Sato, yarından 10 Ekim’deki Dünya Ölüm Cezasına Karşı Mücadele Günü’ne kadar her gün, BM Özel Raportörlüğü tarafından İran makamları nezdinde gündeme getirilen ölüm cezası davalarından bir bölümünü kamuoyuyla paylaşacağını duyurdu.
İdam riski altındaki kişiler
Sato’nun açıklamasına göre söz konusu dosyaların büyük bölümü idam edilme riskiyle karşı karşıya bulunan kişilerle ilgili.
Özel Raportör, bu kişilerin önemli bir kısmının uluslararası adil yargılanma standartlarından ciddi biçimde uzak süreçlerin ardından ölüm cezasına mahkûm edildiğini belirtti.
Dosyalar arasında protestolarla bağlantılı olarak gözaltına alınan kişiler, uyuşturucuyla bağlantılı suçlardan ölüm cezasına çarptırılanlar ve kısas kapsamında ölüm cezası verilen kişiler bulunuyor.
Sato’nun açıklaması, İran’da ölüm cezasının özellikle protestolarla bağlantılı davalarda kullanılması konusundaki önceki uyarılarının devamı niteliğinde. Sato daha önce de İran’daki infazların güvenlik suçları ve protestolara katılan kişiler bakımından arttığına ilişkin endişelerini dile getirmişti.
BM: İnsanlığa karşı suçlar işlendi
BM’nin İran İslam Cumhuriyeti’ne ilişkin Uluslararası Bağımsız Gerçekleri Araştırma Misyonu, Eylül 2026’da yayımladığı raporda, 28 Aralık 2025’te başlayan ülke çapındaki protestolara yönelik devlet müdahalesinin çok sayıda ağır insan hakları ihlali içerdiğini bildirdi.
BM misyonuna göre bu süreçte yaygın öldürmeler, ağır yaralanmalar, kitlesel gözaltı ve tutuklamalar, işkence ve kötü muamele, tıbbi yardıma erişimin engellenmesi ve iletişim üzerindeki kısıtlamalar yaşandı. Raporda ayrıca ölüm cezasının kullanımında artışa dikkat çekildi.
Misyon, bazı ihlallerin insanlığa karşı suç teşkil ettiği sonucuna vardı.
BM heyeti bu değerlendirmeyi 73 kişiyle yapılan görüşmelerin yanı sıra uydu görüntüleri, fotoğraflar, videolar, tıbbi kayıtlar ve güvenilir insan hakları kuruluşları ile uzmanlardan alınan bilgiler üzerinden yaptı. Misyon, İran makamlarının ülkeye erişim izni vermemesi ve iletişim kısıtlamaları nedeniyle elde edilen bulguların ülkedeki ihlallerin tamamını yansıtmayabileceğini de belirtti.
BM misyonunun Eylül ayında İnsan Hakları Konseyi’ndeki sunumunda, son protestoların bastırılması kapsamında öldürme, hapis ve diğer ağır özgürlük kısıtlamaları ile işkence gibi eylemlerin bazılarının insanlığa karşı suç kapsamına girdiği ifade edildi.
DIŞ HABERLER
